Antibiyotik kullanımı, üst solunum yolu enfeksiyonlarında her zaman gerekli olmayabilir. Kulak Burun Boğaz Uzmanı Dr. Özlem Atmış, burun tıkanıklığı, öksürük ve boğaz ağrısı gibi belirtilerin tek başına bakteriyel enfeksiyon ya da antibiyotik ihtiyacı anlamına gelmediğini belirtti.
Antibiyotikler virüslere karşı etkili değil
Mevsim geçişlerinde burun akıntısı, boğaz ağrısı, öksürük ve yüz bölgesinde basınç gibi şikâyetler sık görülüyor. Ancak benzer belirtilerle ortaya çıkan üst solunum yolu enfeksiyonlarının nedenleri farklılık gösterebiliyor.
Antibiyotiklerin bakterilere karşı etkili olduğunu vurgulayan Dr. Özlem Atmış, virüslerin yol açtığı soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlarda bu ilaçların etkili olmadığını ifade etti. Atmış, "Viral, post viral ve bakteriyal tabloları birbirinden ayırmadan antibiyotiğe karar vermek doğru değil" dedi.
Dünya Sağlık Örgütü'nün 2025 küresel sürveyans raporuna göre, 2023 yılında dünyada laboratuvarca doğrulanmış yaygın bakteriyel enfeksiyonların yaklaşık 6'da 1'i antibiyotik tedavilerine dirençliydi. WHO, uygunsuz ve aşırı antimikrobiyal kullanımını direnç gelişiminin başlıca nedenleri arasında gösteriyor.
Sinüzitte doğru tanı ve hasta seçimi önemli
Dr. Atmış, her burun akıntısı, yüz ağrısı veya birkaç gündür geçmeyen tıkanıklığın bakteriyal sinüzit anlamına gelmediğini söyledi. Hastalığın başlangıcı, süresi ve belirtilerin zaman içindeki değişiminin değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.
Avrupa Rinoloji Derneği'nin EPOS 2020 dokümanında, akut rinosinüzit vakalarının çoğunda antibiyotiklerin hastalığın seyri üzerindeki etkisinin sınırlı olduğu belirtiliyor. Antibiyotik tedavisinin, bakteriyel akut rinosinüzit düşünülen seçilmiş hastalarda değerlendirilebileceği ifade ediliyor.
Atmış, gereksiz antibiyotik kullanımının ilaç direncini artırabileceğine dikkat çekerek, "Mesele antibiyotiği doğru hastada, doğru zamanda kullanmak" dedi. Uzun süren, tekrarlayan veya şiddetlenen şikâyetlerde kişilerin kendi kendine tedavi uygulamak yerine sağlık profesyoneline başvurması gerektiğini belirtti.
Antimikrobiyal direnç kongrede ele alınacak
Üst solunum yolu enfeksiyonları, sinüs sağlığı ve bilinçli ilaç kullanımı, 23-25 Ekim 2026 tarihlerindeki 7. Fonksiyonel Tıp Kongresinin sağlık gündemleri arasında yer alacak. Yaklaşık 300 hekim, diyetisyen ve 300 eczacının katılacağı kongrede antimikrobiyal direnç de uzmanlar tarafından değerlendirilecek.
