Kış yorgunluğu, D vitamini eksikliği ya da mevsimsel depresyonla ilişkili olabilir. Medicana Çamlıca Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Sinan Tanyolaç, uzun süren halsizlik ve ruh hâli değişikliklerinin değerlendirilmesi gerektiğini söylüyor. Şikâyetler bu dönemde belirginleşebiliyor.
Gün ışığının azalması uyku ve uyanıklık döngüsünü etkileyebiliyor. Melatonin ve serotonin sistemleri, ışık-karanlık döngüsüyle yakından ilişkili olduğu için bazı kişiler kış aylarında daha yorgun, uykulu ve isteksiz hissedebiliyor. Sabah yataktan kalkmakta zorlanma, dikkat dağınıklığı ve enerji düşüklüğü de görülebiliyor. Tanyolaç, "Her yorgunluğu mevsim değişikliğine bağlamak doğru değil" diyerek uzun süre devam eden ve günlük yaşamı etkileyen yakınmaların nedeninin araştırılması gerektiğini belirtiyor.
Uyku ve iştah değişiklikleri eşlik edebilir
Mevsimsel depresyon genellikle sonbahar ve kış aylarında başlıyor, ilkbahar ve yaz aylarında belirtileri hafifliyor. Mutsuzluk ya da isteksizliğin yanı sıra normalden fazla uyuma, dinlenememe, enerji düşüklüğü ve dikkat toplama güçlüğü yaşanabiliyor. Tatlı veya karbonhidratlı besinlere yönelme, iştah artışı ve buna eşlik eden kilo alımı da görülebiliyor. Belirtilerin süresi ve kişinin sosyal ilişkileri, iş hayatı ile günlük aktivitelerini ne ölçüde etkilediği değerlendirmede önem taşıyor.
D vitamini eksikliği kas güçsüzlüğü ile kas ve kemik ağrılarına yol açabilir. D vitamini, kalsiyum-fosfor dengesine ve kemik sağlığına katkı sağlarken kasların normal işlevleri için de gereklidir. Kışın günlerin kısalması, güneş ışınlarının geliş açısının değişmesi ve kapalı ortamlarda daha fazla zaman geçirilmesi ciltteki D vitamini üretimini sınırlayabilir. Ancak yorgunluk tek başına eksikliğe özgü değildir.
Kontrolsüz takviye böbrek sorunlarına yol açabilir
Tanyolaç, D vitamini düzeyiyle depresif belirtiler arasında ilişki gösteren bilimsel çalışmalar bulunduğunu, ancak bu ilişkinin eksikliğin doğrudan depresyona neden olduğu veya takviyenin depresyonu tedavi edeceği anlamına gelmediğini söylüyor. Mevsimsel depresyonda biyolojik ritim, gün ışığındaki değişiklikler ve kişisel yatkınlık gibi etkenler rol oynayabiliyor; bu nedenle iki durum aynı sağlık sorunu olarak değerlendirilmemeli.
Yüksek dozda ve uzun süre kontrolsüz kullanılan takviyeler kandaki kalsiyum düzeyini yükseltebilir. Bu durum böbrek taşı ve böbrek işlevlerinde bozulma gibi sorunlara neden olabilir. D vitamini ihtiyacı kişiden kişiye değiştiğinden yaş, hastalıklar, kullanılan ilaçlar ve risk faktörlerine göre hekim değerlendirmesi gerekiyor. Belirtisi olmayan sağlıklı herkese rutin D vitamini testi yapılması da gerekli değil.
Gündüz açık havada yürümek ve düzenli fiziksel aktivite, günlük alışkanlıklar arasında yer alabilir. Uyku saatlerini mümkün olduğunca sabit tutmak, yağlı balık ve yumurta sarısı gibi D vitamini içeren besinleri dengeli beslenmeye eklemek de öneriler arasında. Sosyal ilişkileri sürdürmek ve iyi hissettiren aktivitelere zaman ayırmak ruhsal iyilik hâlini destekleyebilir. İki haftadan uzun süren düşük ruh hâli, belirgin isteksizlik, uyku ve iştah değişiklikleri ya da günlük yaşamı olumsuz etkileyen yorgunlukta profesyonel destek alınması gerekiyor.
