Çocuklarda şiddet davranışı, okul çağında kavga, dışlama, tehdit, aşağılama ve fiziksel saldırı biçiminde görülebiliyor. Medicana Çamlıca Hastanesi Klinik Psikolog Cansu Kaya, bu davranışların yalnızca yaramazlık ya da disiplin problemi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Çocuklarda şiddet davranışının altında hangi duygular var?
Kaya'ya göre çocuklar öfke, hayal kırıklığı, kıskançlık, yetersizlik, kaygı ve dışlanmışlık gibi yoğun duyguları her zaman söze dökemeyebiliyor. Duygularını tanıma ve düzenleme becerileri gelişim aşamasında olan çocuklar, içsel gerilimlerini davranışlarıyla dışa vurabiliyor.
Kaya, "Bir çocuğun şiddet davranışını anlamaya çalışmak, o davranışı onaylamak anlamına gelmez. Tam tersine, davranışın altında ne olduğunu anlayabilmek, doğru sınırı koyabilmenin ve etkili müdahalenin ilk adımıdır" dedi.
Duygu düzenleme becerilerinin yetersizliği de saldırgan davranışlarda etkili olabiliyor. Kaya, çocuğa yalnızca "öfkelenme" denmemesi gerektiğini; öfkesini fark etme, adlandırma ve yönetme yollarının öğretilmesinin önem taşıdığını belirtti.
Aile, akran baskısı ve dijital içerikler etkili olabiliyor
Evde sorunların bağırma, tehdit, aşağılama ya da fiziksel güç kullanımıyla çözüldüğünü gören çocuklar, bu yöntemleri çatışma çözme biçimi olarak öğrenebiliyor. Kaya, ebeveynlerin sözlerinin yanı sıra öfke anındaki davranışlarının da çocuk için rol model olduğunu ifade etti.
Akran grubu tarafından kabul görme, dışlanmama veya güçlü görünme isteği de bazı çocukları normalde sergilemeyecekleri davranışlara yöneltebiliyor. Kaya, özsaygısı kırılgan ya da sosyal kabul ihtiyacı yüksek çocuklarda saldırganlığın statü kazanma aracı haline gelebildiğine dikkat çekti.
Dijital dünya da şiddet algısını etkileyebiliyor. Şiddet içeren içerikler, siber zorbalık ve çevrim içi aşağılama, çocukların empati kurmasını zorlaştırabiliyor. Kaya, çocukların hangi uygulamaları kullandığının yanı sıra neler izlediğinin, hangi davranışlara maruz kaldığının ve çevrim içi iletişim biçiminin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Şiddet ve zorbalıkta ebeveynlerin dikkat etmesi gereken işaretler
Çocuğun okula gitmek istememesi, arkadaşlarından uzaklaşması, içine kapanması, ani öfke patlamaları, uyku veya yeme düzenindeki belirgin değişiklikler, akademik performans düşüşü ve okul hakkında konuşmaktan kaçınması dikkat edilmesi gereken işaretler arasında bulunuyor.
Kaya, tek bir davranışın tek başına şiddet veya zorbalık göstergesi sayılmaması gerektiğini, değişimin süresi, sıklığı ve çocuğun genel işlevselliğiyle birlikte ele alınmasının önemli olduğunu belirtti. Okul-aile-çocuk iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Kaya, çocuklara öfke yönetimi, empati, çatışmaları şiddetsiz çözme ve yardım isteme becerilerinin kazandırılması çağrısında bulundu.
