En Gündem

© 2026 En Gündem

Akciğer kanserinde sigara ve çevresel risk uyarısı

Güler Yürekli, sigara, pasif içicilik ve iş maruziyetlerinin akciğer kanseri riskine etkisini, belirtileri ve tarama ölçütlerini anlattı.

Akciğer kanserinde sigara ve çevresel risk uyarısı
Fotoğraf: İHA

Burtom Konur Cerrahi Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Güler Yürekli, akciğer kanseri risklerine karşı uyardı. Erken tanının tedavi seçeneklerini ve iyileşme şansını artırdığını söyledi.

Yürekli'nin çağrısı net: "Belirtiyi beklemeyin. Riskinizi bilin, tütün kullanmayın ve şikâyetlerinizi ertelemeyin."

Risk yalnızca sigarayla sınırlı değil

Akciğer kanseri, akciğer hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla gelişiyor ve çevre dokulara, lenf bezlerine ya da başka organlara yayılabiliyor. Hastalık küçük hücreli dışı ve küçük hücreli olmak üzere iki ana grupta inceleniyor. Sigara, önlenebilir risklerin başında geliyor. İçilen miktar ve süre arttıkça risk de yükseliyor. Nargile, puro, pipo ve diğer tütün ürünleri güvenli değil, pasif içicilik de riski artırıyor. Elektronik sigara ile ısıtılmış tütün ürünleri de zararsız kabul edilmiyor. Sigarayı bırakmak için geç değil ve bırakma desteği alınabiliyor.

Kapalı alanlarda birikebilen radon, dış ortam hava kirliliği ve ince partiküller de riskler arasında. Asbest, silika, dizel egzozu ve bazı metal ya da tozlara iş ortamında maruz kalmak. Ailede akciğer kanseri öyküsü ve geçirilmiş bazı akciğer hastalıkları da değerlendirmede önem taşıyor. Risk faktörlerinin bulunması kişinin mutlaka kansere yakalanacağı anlamına gelmiyor.

İş yerlerinde toz, duman, kimyasal buhar ve egzoz maruziyetinin kaynağında azaltılması gerekiyor. Yürekli, kapalı sistem, lokal emiş ve uygun havalandırma kullanılmasını ve risk değerlendirmesine uygun, yüze oturan solunum koruyucuların seçilmesini önerdi. İş güvenliği eğitimleri, koruyucu ekipmanın bakım ve değişimi, asbest ve silika maruziyetinde sağlık gözetimi ile mevzuata uygun ölçümler de korunma adımları arasında. Maruziyet öyküsünün doktora aktarılması gerekiyor.

Üç haftayı aşan öksürük değerlendirilmeli

Geçmeyen veya değişen öksürüğün 3 haftadan uzun sürmesi, yeni başlayan ya da artan nefes darlığı ve göğüs ağrısı hekime başvurmayı gerektirebilir. Az miktarda kanlı balgam, istemsiz kilo kaybı, iştahsızlık, halsizlik ve tekrarlayan akciğer enfeksiyonu da göz ardı edilmemeli. Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebiliyor ancak nedenlerinin gecikmeden araştırılması gerekiyor. Yeni başlayan veya artan solunum yakınmalarında aile hekimi ya da göğüs hastalıkları uzmanına başvurulmalı. Kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı veya tekrarlayan zatürre ertelenmemeli. Şiddetli nefes darlığı, yoğun kanama ya da ani göğüs ağrısında acil yardım alınmalı.

Doktora sigara öyküsünün, iş maruziyetlerinin ve aile öyküsünün eksiksiz anlatılması tanı sürecine yardımcı oluyor. Şikâyeti olmayan kişilerde herkese akciğer grafisi veya tomografi önerilmiyor. Tarama, seçilmiş yüksek riskli kişiler için değerlendiriliyor. Yakınması olan kişide yapılan tetkik ise tarama değil, tanı amaçlı inceleme. Tarama kararı yaş, sigara öyküsü, sağlık durumu ve güncel yerel uygulamalar dikkate alınarak hekimle verilmeli.

Yüksek riskli ve şikâyeti olmayan kişilerde kullanılan düşük doz akciğer tomografisi (LDCT), standart teşhisel tomografiden daha düşük radyasyon dozu içeriyor. Her nodül kanser anlamına gelmiyor. Kontrol görüntülemesi veya ileri inceleme gerekebiliyor. Yanlış pozitif sonuç ve gereksiz kaygı ihtimali nedeniyle taramanın deneyimli ekip ve düzenli takip sistemi bulunan merkezlerde yapılması önem taşıyor.

Paket-yıl, günde içilen paket sayısının içilen yıl sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanıyor. Uluslararası kılavuzlarda 50 ila 80 yaş aralığında, en az 20 paket-yıl sigara öyküsü bulunan ve halen sigara içen ya da son 15 yıl içinde bırakmış kişiler yıllık LDCT taraması için değerlendirme ölçütlerini karşılıyor.

Şüpheli durumda süreç, yakınmaların, sigara ve mesleki maruziyetlerin değerlendirildiği öykü ve muayeneyle başlıyor. Ardından akciğer grafisi veya bilgisayarlı tomografi istenebiliyor. Uygun hastada bronkoskopi, iğne biyopsisi ya da başka yöntemlerle doku örneği alınıyor. Patoloji kanserin türünü belirliyor, gerektiğinde moleküler testler yapılıyor ve tanı ile evreleme tamamlandıktan sonra kişiye özel tedavi planı hazırlanıyor.

Yürekli, "Tanıyalım, korunalım, erken yakalayalım. Akciğer sağlığınız için bugün atacağınız küçük bir adım, yarın büyük fark oluşturabilir" sözleriyle tütün kullanımından kaçınma, dumansız ortam ve belirtileri ertelememe çağrısını yineledi.

Editör: · Kaynak: İHA

Haberlerimizi Google'da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin