Pankreas kanseri erken dönemde belirti vermeden ilerleyebiliyor. Memorial Şişli Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü'nden Prof. Dr. Emin Köse, hastalığın belirtileri, risk faktörleri ve tedavi seçenekleri hakkında bilgi verdi.
Pankreas kanserinin dikkat edilmesi gereken 6 belirtisi
Pankreasın karın boşluğunun derininde bulunması ve erken evrede belirgin şikâyetlere yol açmaması, tanıyı zorlaştırabiliyor. Tümörün pankreasın baş, gövde veya kuyruk bölümünde yer alması ve büyüklüğü de belirtileri etkileyebiliyor.
Öne çıkan altı belirti sarılık; üst karından sırta yayılabilen ve giderek artan ağrı; beslenme düzeninde değişiklik olmadan kilo kaybı ve iştahsızlık; şişkinlik, bulantı ve hazımsızlık gibi sindirim sorunları; halsizlik ve yorgunluk; kan şekeri değişiklikleri olarak sıralanıyor. Daha önce diyabet tanısı olmayan kişilerde yeni diyabet gelişmesi veya mevcut diyabette kan şekeri kontrolünün bozulması, başka belirtilerle birlikte görüldüğünde değerlendirilmesi gereken durumlar arasında bulunuyor.
Pankreas kanserinde risk faktörleri ve tanı
Prof. Dr. Köse, genetik faktörler, ileri yaş ve sigara kullanımının yanı sıra kronik pankreatit, obezite ve diyabetin de pankreas tümörü riskini artırabildiğini belirtti. Tanı sürecinde hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilirken fizik muayene ve kan testlerinden yararlanılıyor. Gerekli görülen durumlarda bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ve endoskopik ultrasonografi uygulanabiliyor.
CA 19-9 gibi tümör belirteçleri bazı hastalarda incelenebiliyor ancak bu testler tek başına kanser tanısı koymaya yeterli değil. Gerektiğinde endoskopik ultrasonografi eşliğinde biyopsiyle doku örneği alınabiliyor. Tümörün türü, büyüklüğü, çevre damarlarla ilişkisi ve uzak organlara yayılımı da tedavi planlamasında dikkate alınıyor.
Tedavi tümörün yerine ve hastanın durumuna göre planlanıyor
Cerrahi yöntemin seçimi tümörün pankreasın hangi bölümünde bulunduğuna ve çevre dokularla ilişkisine bağlı. Pankreasın başındaki tümörlerde Whipple ameliyatı, gövde veya kuyruk bölümündekilerde ise distal pankreatektomi uygulanabiliyor. Bazı özel durumlarda pankreasın tamamının alınması gerekebiliyor; bu ameliyatın ardından insülin ve sindirim enzimleri için ömür boyu tıbbi destek gerekiyor.
Uygun hastalarda açık cerrahinin yanı sıra laparoskopik veya robotik yöntemler de kullanılabiliyor. Köse, robotik cerrahinin daha küçük kesilerle uygulanabilmesinin ameliyat sonrası ağrıyı azaltıp iyileşmeyi kolaylaştırabileceğini belirtti. Ancak yöntemin uygunluğu hastanın genel durumu, tümörün özellikleri, ameliyatın güvenliği ve cerrahi ekibin deneyimine göre değerlendiriliyor.
