10 Eylül İntiharı Önleme Günü kapsamında uzmanlar, intihar riskinin erken fark edilmesi ve ruhsal sıkıntıların açıkça konuşulmasının önemine dikkat çekiyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Tuğçe Tunçel, ani davranış değişikliklerinin ciddiye alınması gerektiğini vurguladı.
İntihar riskini gösteren işaretler neler?
Tunçel'e göre özellikle ani içe kapanma, yoğun umutsuzluk, vedalaşma davranışları ve kişisel eşyaları dağıtma gibi belirtiler birlikte görülüyorsa durum "bir dönemden geçiyor" diye geçiştirilmemeli. Yoğun umutsuzluk, "artık dayanamıyorum" ya da "bunun bir anlamı yok" gibi ifadeler, sosyal geri çekilme, uyku ve iştah değişiklikleri de önemli uyarı işaretleri arasında yer alıyor.
Ölümden veya intihardan söz etmek, hayatına son vermeyle ilgili araştırmalar yapmak, vasiyet niteliğinde düzenlemeler yapmak ya da yakınlarıyla vedalaşır gibi davranmak ise daha doğrudan risk göstergeleri olarak değerlendiriliyor. Ancak bu belirtilerin her zaman intihar riski anlamına gelmediği, birkaçının bir arada görülmesi halinde profesyonel değerlendirme gerektiği belirtiliyor.
Kriz anında nasıl davranılmalı?
Tunçel, kriz anında kişinin yalnız bırakılmaması ve yargılamadan dinlenmesi gerektiğini söyledi. "Son zamanlarda seni çok zorlanıyor gibi görüyorum. Kendine zarar vermeyi veya hayatına son vermeyi düşündüğün oluyor mu?" gibi açık bir sorunun, kişinin aklına intihar fikri sokmayacağını; aksine yardım almasına alan açabileceğini ifade etti.
Uzman, kişinin kendisine zarar verme konusunda yakın ve ciddi bir risk taşıması halinde güvenliğin önceliklendirilmesi gerektiğini, mümkünse yalnız kalmamasının sağlanmasını ve kendisine zarar verebileceği araçlara erişimin sınırlandırılmasını önerdi. Acil risk durumunda 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini belirten Tunçel, utandırma, suçlama ve tehdit etmenin kişiyi daha da yalnızlaştırabileceğini kaydetti.
Krizin yatışması riskin bittiği anlamına gelmez
Tunçel, krizin sakinleşmesinin riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmediğini, depresyon, travma, yoğun kayıp, ilişki sorunları veya madde kullanımı gibi sorunların devam edebileceğini söyledi. Bu nedenle kriz sonrasında psikoterapi, gerektiğinde psikiyatri değerlendirmesi ve düzenli takibin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
10 Eylül İntiharı Önleme Günü dolayısıyla mesaj veren Tunçel, yardım istemenin zayıflık değil, zorlayıcı bir dönemden çıkabilmek için atılabilecek en önemli adımlardan biri olduğunu ifade etti. "İyi değilim ve desteğe ihtiyacım var" demenin, sürecin başlangıcı olabileceğini söyledi.
