Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Birkan İlhan, takvim yaşının değişmediğini ancak yaşlanma sürecinin düzenli fiziksel aktivite, yeterli protein alımı ve kronik hastalık kontrolüyle önemli ölçüde etkilenebildiğini söyledi.
Liv Hospital Vadistanbul Geriatri Uzmanı Prof. Dr. Birkan İlhan, aynı takvim yaşındaki kişilerin fiziksel kapasite, kas gücü, metabolik sağlık ve günlük yaşam bağımsızlığı açısından birbirinden çok farklı olabildiğini belirterek sağlıklı yaşlanmanın yalnızca yaşam süresiyle değil, yaşam kalitesiyle de ilgili olduğunu vurguladı.
Biyolojik yaş ile takvim yaşı arasındaki fark
Prof. Dr. İlhan, takvim yaşının doğumdan itibaren geçen süre olduğunu ve bunun değiştirilemeyeceğini, biyolojik yaşın ise organların, damarların, kasların ve metabolik sistemlerin ne ölçüde yaşlandığını anlatmaya çalışan daha geniş bir kavram olduğunu ifade etti. Geriatri biliminin de "tipik bir yaşlı insan yoktur" yaklaşımını benimsediğini söyledi.
İlhan, bazı 80 yaşındaki bireylerin fiziksel ve zihinsel kapasitelerinin çok daha genç kişilerle karşılaştırılabildiğini, aynı yaştaki başka bir kişinin ise günlük yaşam aktivitelerinde yardıma ihtiyaç duyabildiğini aktardı.
Sağlıklı yaşlanma için beslenme ve protein uyarısı
Sağlıklı yaşlanmada dengeli beslenmenin kritik olduğunu belirten Prof. Dr. Birkan İlhan, ileri yaşta hedefin yalnızca kilo kontrolü olmadığını, istemsiz kilo kaybı ve yetersiz beslenmenin de ciddi bir sorun haline gelebileceğini söyledi. Akdeniz tipi beslenme modelinin iyi bir temel oluşturduğunu, buna kırmızı etin de eklenebileceğini ifade etti.
İleri yaşta proteinin özellikle önemli olduğunu vurgulayan İlhan, Avrupa Klinik Nütrisyon ve Metabolizma Derneği'nin (ESPEN) yaşlı bireylerde günlük protein alımının en az yaklaşık 1 gram/kg/gün olmasını önerdiğini hatırlattı. Sağlıklı yaşlı bireylerde çoğunlukla 1,0-1,2 g/kg/gün düzeylerinin hedeflenebileceğini, akut veya kronik hastalık, malnütrisyon ya da artmış gereksinim durumlarında ihtiyacın 1,5 g/kg/gün düzeyine çıkabileceğini söyledi.
Örnek olarak 70 kilogramlık sağlıklı bir yaşlı birey için günlük protein gereksiniminin kabaca 70-84 gram civarında düşünülebileceğini, zatürre nedeniyle hastaneye yatması halinde bu ihtiyacın neredeyse 100 grama ulaşabileceğini belirtti. Ancak ileri böbrek hastalığı bulunan kişilerde protein miktarının mutlaka bireyselleştirilmesi gerektiğini de ekledi.
Takviye kullanımı sağlıklı yaşlanmanın yerine geçmez
Prof. Dr. İlhan, yaşlı bireylerin malnütrisyon ve yetersiz sıvı alımı açısından düzenli taranması gerektiğini, kalsiyum, D vitamini, B12 vitamini, demir ve folat gibi mikrobesin eksikliklerinin gerektiğinde araştırılması gerektiğini söyledi.
Sağlıklı yaşlanmanın çok sayıda vitamin ve takviye kullanmak anlamına gelmediğini vurgulayan İlhan, eksiklik veya tıbbi gereklilik olmadığı halde gelişigüzel takviye kullanımının yaşam süresini uzattığını gösteren güçlü bilimsel kanıt bulunmadığını kaydetti.
"Takvim yaşımızı değiştiremeyiz ama nasıl yaşlandığımızı önemli ölçüde etkileyebiliriz."
