Sağ üst karında başlayıp sırta veya sağ omuza yayılan ve saatlerce sürebilen şiddetli karın ağrısı, basit bir hazımsızlık sanılsa da safra kesesi iltihabının işareti olabilir. Acıbadem Fulya Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Dr. İsmail Çalıkoğlu, özellikle ateş, bulantı ve kusmanın eşlik ettiği ağrılarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi.
Safra taşları en sık neden
Akut kolesistit olarak bilinen safra kesesi iltihabının yaklaşık yüzde 90-95'inden safra taşları sorumlu oluyor. Safra kesesi, karaciğerin ürettiği safrayı depolayan ve yağların sindirimine yardımcı olan bir organ. Safra içeriğindeki dengenin bozulmasıyla önce safra çamuru, ardından taşlar oluşabiliyor; bu taşlardan biri çıkış kanalını tıkadığında iltihap gelişebiliyor.
Dr. İsmail Çalıkoğlu, erişkinlerin yaklaşık yüzde 10-20'sinde safra taşı bulunduğunun tahmin edildiğini, bu kişilerin bir bölümünde safra kesesi iltihabı, safra yolu tıkanıklığı veya pankreatit gibi ciddi sorunların ortaya çıkabildiğini aktardı. Taşsız kolesistit ise özellikle yoğun bakım hastalarında, enfeksiyonlarda veya bazı hastalıklarda görülebiliyor.
Kadınlarda risk daha yüksek
Hastalık kadınlarda erkeklere göre yaklaşık 2-3 kat daha sık görülüyor. Östrojenin safra içindeki kolesterol miktarını artırması ve hamilelikte safra kesesi hareketlerinin yavaşlaması bu farkın başlıca nedenleri arasında yer alıyor. İleri yaş, aile öyküsü, obezite, diyabet, yüksek kolesterol, uzun süreli açlık, hızlı kilo kaybı ve bazı kan hastalıkları da riski artırıyor.
Tanı ve tedavide ilk adım ultrason
Tanıda önce şikâyetler ve fizik muayene değerlendiriliyor, kan testleriyle enfeksiyon bulgularına bakılıyor. Görüntülemede ilk tercih karın ultrasonografisi oluyor. Gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme de kullanılabiliyor.
Tedavide damar yoluyla sıvı, ağrı kontrolü ve gerektiğinde antibiyotik uygulanıyor. Ancak kalıcı çözüm, uygun hastalarda safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılması olarak öne çıkıyor. Dr. İsmail Çalıkoğlu, "Safra kesesi içerisinde taşlar bulunduğu sürece tekrarlayan iltihap atakları riski devam eder" dedi.
İlk 72 saat kritik
Dr. İsmail Çalıkoğlu, uluslararası cerrahi kılavuzların akut safra kesesi iltihabı tanısı alan ve ameliyata engel ciddi bir sağlık sorunu olmayan hastalarda erken laparoskopik ameliyatı önerdiğini belirtti. "Özellikle belirtilerin başlamasından sonraki ilk 72 saat içinde gerçekleştirilen ameliyat, hem teknik olarak ameliyatın daha güvenli yapılmasını sağlamakta hem de hastanede kalış süresini ve komplikasyon riskini azaltmaktadır" diyen Çalıkoğlu, gecikmenin kangren, delinme ve daha zor cerrahilere yol açabileceğini ifade etti.
Safra kesesi ameliyatlarının büyük çoğunluğu kapalı yöntemle yapılıyor. Karın duvarına açılan birkaç küçük kesiyle uygulanan bu yöntemde hastalar daha az ağrı hissediyor, enfeksiyon riski azalıyor ve günlük yaşama daha kısa sürede dönebiliyor.
