Yeterli süre uyunmasına rağmen sabah yorgun ve dinlenmemiş uyanmak, yalnızca uyku süresiyle ilgili olmayabilir. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Elif Ulusoy Demir, Medical Park Ataşehir Hastanesi'nde sabah yorgunluğunun altında uyku apnesi, tiroit hastalıkları, vitamin eksiklikleri ve yaşam alışkanlıklarının da olabileceğini söyledi.
Sabah yorgunluğu neden olur?
Dr. Demir'e göre uykunun dinlendirici olabilmesi için sadece uzun sürmesi yetmiyor; kesintisiz ve kaliteli olması da gerekiyor. Düzensiz uyku saatleri, gece ekran kullanımı, geç saatlerde yemek yemek, kafein ve alkol tüketimi uyku kalitesini bozarak sabahları bitkin uyanmaya yol açabiliyor.
Uzm. Dr. Demir, yeterli süre uyunsa bile derin uyku ve REM evreleri kesintiye uğradığında vücudun hücresel onarım ve zihinsel dinlenmeyi tamamlayamadığını belirtti. Bu nedenle sabah dinç uyanabilmenin temel belirleyicisinin yatakta geçirilen saatten çok uykunun kesintisiz ve düzenli yapısı olduğunu vurguladı.
Uyku apnesi ve diğer tıbbi nedenler
Uyku apnesinin sabah yorgunluğunun en sık tıbbi nedenlerinden biri olduğuna dikkat çeken Demir, uykuda solunumun tekrar tekrar durmasının kandaki oksijen seviyesini düşürdüğünü söyledi. Kişi gece uyandığını fark etmese bile uyku bütünlüğü bozulduğu için sabah sanki hiç uyumamış gibi hissedebiliyor.
Gürültülü ve şiddetli horlama, uykuda nefesin kesildiğinin yakınlar tarafından gözlenmesi, gece boğulma hissiyle veya ağız kuruluğuyla uyanma ve gece sık idrara çıkma uyku apnesinin başlıca gece belirtileri arasında yer alıyor. Sabah baş ağrısı, gün içinde aşırı uyku hali, odaklanma güçlüğü, unutkanlık ve çabuk sinirlenme de bu durumu düşündürebiliyor.
Demir eksikliği, kansızlık, B12 eksikliği ve tiroit hastalıkları da vücudun enerji üretimini ve oksijenlenmesini bozarak sabah yorgunluğuna neden olabiliyor. Stres, yoğun çalışma temposu ve zihinsel yorgunluk da kortizol ve adrenalin seviyesini yüksek tutarak uykuya geçişi ve derin uyku süresini olumsuz etkileyebiliyor.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
Dr. Elif Ulusoy Demir, sabah yorgunluğuna baş ağrısı, baş dönmesi, nefes darlığı veya çarpıntı eşlik ediyorsa bunun basit bir yorgunluktan ziyade tıbbi bir hastalığa işaret edebileceğini söyledi. Uyku apnesi, demir eksikliği anemisi, tiroit bozuklukları, kardiyak hastalıklar ve yüksek tansiyon bu şikâyetlerin altında yatabiliyor.
Sabahları yorgun uyanma hali 2-3 haftadan uzun sürüyorsa doktora başvurulması gerektiğini belirten Demir, düzenli uyku saati, beslenme düzeni, stres yönetimi, hareketli yaşam ve mavi ışıktan uzak durmaya rağmen şikâyetlerin devam etmesi halinde tetkik yapılmasını önerdi. Günlük yaşamı aksatan ya da aniden başlayıp artan yorgunluklarda da altta yatan hastalıkların araştırılması gerektiğini ifade etti.
Daha dinç uyanmak için hafta sonları dahil her gün aynı saatte yatıp aynı saatte kalkılması, sabah ilk 30 dakika içinde doğal gün ışığına çıkılması, yatmadan 1-2 saat önce ekran kullanımının azaltılması ve uykudan en az 3 saat önce beslenme ile kafein alımının sınırlandırılması tavsiye edildi.
