Kolorektal kanserler, dünya genelinde en sık görülen ve ölümcül sonuçlara yol açabilen hastalıklar arasında yer alıyor. Medipol Bahçelievler Üniversite Hastanesi'nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, 45 yaşından itibaren düzenli tarama testlerinin hayat kurtardığını söyledi.
Kolorektal kanserler neden geç fark ediliyor?
Kalın bağırsak ve rektumu etkileyen kolorektal kanserler, sessiz ilerlemesi nedeniyle çoğu zaman geç teşhis ediliyor. Prof. Dr. Civil, bu kanser türünün erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık görüldüğünü ve dünya genelinde kanser ilişkili ölümler arasında ikinci sırada bulunduğunu belirtti.
Hastalığın bağırsak düzeninde bozulma, müphem karın ağrısı, rektal kanama, ishal veya kabızlık gibi belirtilerle ortaya çıkabildiğini ancak bu şikayetlerin çoğunun nonspesifik olduğu için erken dönemde gözden kaçabildiğini ifade etti.
Vakaların yüzde 70'i poliplerden gelişiyor
Prof. Dr. Civil'e göre kolorektal kanserler genellikle üç yolla gelişiyor: ailevi, kalıtımsal ve poliplerden kaynaklanan yollar. Vakaların yaklaşık yüzde 70'i poliplerden gelişiyor. Kalın bağırsağın iç yüzeyinde iyi huylu tümörler olarak başlayan polipler, 5 ila 15 yıl içinde kansere dönüşebiliyor.
Kalıtımsal geçiş gösteren kanserlerin oranının yaklaşık yüzde 5-10, ailevi yatkınlığın ise yüzde 10-15 seviyesinde olduğunu aktaran Civil, aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşlarının daha erkene çekildiğini söyledi.
45 yaşından itibaren hangi taramalar yapılmalı?
Kolorektal kanser riskini artıran değiştirilebilir faktörler arasında obezite, diyabet ve insülin direnci, fiziksel aktivite yetersizliği, çok fazla kırmızı et veya işlenmiş et tüketimi, sigara ve alkol yer alıyor. Değiştirilemeyen risk faktörleri arasında ise ileri yaş, aile öyküsü, ırk, cinsiyet ve polipler bulunuyor.
Prof. Dr. Civil, Dünya Sağlık Örgütü'nün de önerdiği tarama programına göre 45 yaşından itibaren yılda bir kez gaitada gizli kan testi, 5 yılda bir rektosigmoidoskopi ve 10 yılda bir kolonoskopi ile tam bağırsak taraması yapılması gerektiğini vurguladı. Aile öyküsü olan bireylerde bu tarama yaşlarının 20'li yaşlara kadar indirilebildiğini de söyledi.
Tedavide ise cerrahi, onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve radyoloji hekimlerinden oluşan multidisipliner bir ekip birlikte çalışıyor. Hastalığın klinik evresi BT, MR veya PET-CT gibi görüntüleme yöntemleriyle belirleniyor ve tedavi planı buna göre oluşturuluyor.
