İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA), regülatif sandbox mekanizmalarını ele alan yeni bir rapor yayımladı. Raporda, yenilikçi teknolojilerin kontrollü ortamda test edilmesine yönelik öneriler ve Türkiye için uygulanabilir modeller yer aldı.
Regülatif sandbox nedir, neyi amaçlıyor?
"Regülatif Sandbox Mekanizmaları: Uluslararası Örnekler ve Türk Hukuku Kapsamında Uygulanabilirlik Önerileri" başlıklı çalışmada, yapay zeka, blockchain, açık bankacılık ve sağlık teknolojileri gibi alanlarda ortaya çıkan yeni ürün, hizmet ve iş modellerinin mevcut düzenlemelerle uyumu incelendi.
Regülatif sandbox'lar, yenilikçi ürün ve hizmetlerin düzenleyici kurumların gözetiminde, sınırlı ve kontrollü bir ortamda test edilmesine imkan tanıyor. Böylece girişimler ürünlerini piyasaya sunmadan önce deneme fırsatı bulurken, kurumlar da yeni teknolojilerin doğurabileceği riskleri erken aşamada değerlendirebiliyor.
Türkiye için tematik sandbox önerisi
Raporda İngiltere, Singapur ve Avustralya'daki uygulamalar ile Avrupa Birliği kapsamındaki modeller karşılaştırıldı. Bu inceleme doğrultusunda, Türkiye'de ilk aşamada genel kapsamlı modeller yerine fintek, sağlık teknolojileri, enerji teknolojileri ile yapay zekâ ve veri koruma alanlarına odaklanan tematik sandbox'ların kurulması önerildi.
Çalışmada, bu mekanizmaların inovasyonu destekleme ve düzenleyici belirsizlikleri azaltma potansiyeli bulunduğu vurgulanırken; rekabetin bozulması, tüketici zararları ve düzenleyici standartların zayıflaması gibi risklere de dikkat çekildi.
Dr. Ziya Taşkent: "Sandbox'lar regülasyonsuz alanlar değil"
İstanbul Kalkınma Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Sekreteri Dr. Ziya Taşkent, teknolojik dönüşümün hızının düzenleyici yaklaşımların yeniden ele alınmasını gerektirdiğini söyledi. Taşkent, "Amacımız, girişimcilerimiz için daha öngörülebilir bir düzenleyici ortam oluşturmak, düzenleyici kurumlarımız için mevcut yasal düzenlemelerin yeni teknolojiler karşısında ne ölçüde işlevsel olduğunun erken aşamada tespit edilebilmesini sağlamak ve sonuç olarak inovasyon ve girişimciliğin önündeki lüzumsuz engelleri azaltarak İstanbul'un teknoloji ekosistemini güçlendirmektir" ifadelerini kullandı.
Raporda ayrıca sandbox mekanizmalarının genel ve süresiz muafiyet sağlayan "regülasyonsuz alanlar" olmadığı, geçici, sınırlı ve kontrollü test süreçleri olarak tasarlanması gerektiği belirtildi. Başarı için açık bir hukuki dayanak, kurumlar arası koordinasyon, teknik kapasite ve güçlü tüketici koruma standartlarının önemine işaret edildi.
İstanbul Kalkınma Ajansı koordinasyonunda Öncel, Aydın, Uygun Avukatlık Ortaklığı tarafından hazırlanan rapor kapsamında 20'den fazla paydaşla görüşme yapıldı ve tematik odak toplantıları düzenlendi. Raporun tamamına İstanbul Kalkınma Ajansı'nın internet sitesi www.istka.org.tr adresinden ulaşılabiliyor.
