Alzheimer belirtileri günlük yaşamı etkilemeye başladığında değerlendirme gerektiriyor. Liv Hospital Vadi İstanbul Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Metin Dedei, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü kapsamında yaşlanmanın hastalığın doğal bir sonucu olmadığını, ancak riskin yaşla arttığını belirtti.
Dedei, isimleri, eşyaların yerini ya da yapılacak işleri zaman zaman unutmanın herkesin başına gelebileceğini söyledi. Asıl önemli noktanın unutkanlığın sıklığı ve kişinin günlük hayatındaki etkisi olduğunu vurguladı.
Alzheimer hastalığının erken belirtileri neler?
Uzm. Dr. Metin Dedei'ye göre aynı soruları veya konuları tekrar etmek, yakın zamanda yaşananları hatırlayamamak, iyi bilinen yerlerde yol bulmakta zorlanmak ve günlük işleri yürütmekte güçlük çekmek önemli uyarılar arasında yer alıyor.
Telefon ve kumanda gibi cihazları kullanamama, ilaçları ya da randevuları unutma, para hesabı yapma ve işleri planlamada zorlanma da değerlendirilmesi gereken şikâyetler arasında bulunuyor. Dedei, Alzheimer'ın yalnızca unutkanlıkla kendini göstermediğini; kelime bulma, problem çözme, muhakeme ve karar verme becerilerinde değişikliklere de yol açabildiğini ifade etti.
Kişinin içine kapanması, daha önce sevdiği etkinliklere ilgisini kaybetmesi, isteksizlik, kaygı artışı ve alışılmadık davranışlar da erken dönemde görülebiliyor. Ancak bu belirtilerin yaşlılık, depresyon, uyku bozukluğu, tiroid sorunları veya B12 eksikliği gibi farklı nedenlerden kaynaklanabileceğine dikkat çekildi.
Alzheimer riskini etkileyen yaşam tarzı faktörleri
İleri yaş, aile öyküsü ve özellikle APOE e4 gibi genetik varyantlar değiştirilemeyen risk faktörleri arasında bulunuyor. Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, hareketsiz yaşam, obezite, sigara kullanımı, işitme kaybı, depresyon ve düşük eğitim düzeyi ise değiştirilebilir faktörler olarak sıralanıyor.
Dedei, düzenli egzersiz, tansiyon, kan şekeri ve kolesterolün kontrolü, zeytinyağlı, bol lifli ve balık ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme, kaliteli uyku ile sigara ve alkolden uzak durmanın beyin sağlığı açısından önem taşıdığını belirtti. Sosyal olarak aktif kalmanın, zihni çalıştırmanın ve işitme kaybı ile depresyon tedavisini ihmal etmemenin de riski azaltmaya katkı sağlayabileceğini kaydetti.
Alzheimer tanısında tek test yeterli değil
Erken tanı sayesinde depresyon, ilaç yan etkileri, B12 eksikliği, işitme kaybı ve tiroid hastalıklarına bağlı unutkanlıkların Alzheimer'a bağlı şikâyetlerden ayırt edilebildiğini belirten Dedei, tanının tek bir testle konulmadığını söyledi.
Tanıda hastanın ve yakınlarının aktardıkları, günlük yaşamdaki değişiklikler, hafıza ve zihinsel beceri testleri birlikte değerlendiriliyor. Gerekli durumlarda kan tahlilleri ile Beyin MR, Beyin BT, PET ve bazı özel biyobelirteçlerden yararlanılabiliyor. Dedei, belirtileri artan, yolları karıştıran, para veya ilaç yönetiminde zorlanan kişilerin zaman kaybetmeden nöroloji ya da geriatri uzmanına başvurmasını önerdi.
