Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ağustos ayında fiyatı en fazla düşen ürünün markette sivri biber, üreticide ise limon olduğunu açıkladı. Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkı ve girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi.
Limonda rekor fiyat farkı yüzde 748,4 oldu
Bayraktar, Ağustos ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 748,4 ile limonda görüldüğünü söyledi. Limondaki fiyat farkını yüzde 380,3 ile havuç, yüzde 377,9 ile elma, yüzde 240,9 ile kabak ve yüzde 239,4 ile yeşil soğan izledi.
Üreticide 10 lira olan limon markette 84 lira 84 kuruşa, 10 lira 66 kuruş olan havuç markette 51 lira 20 kuruşa, 18 lira 75 kuruş olan elma 89 lira 60 kuruşa, 16 lira 02 kuruş olan kabak 54 lira 61 kuruşa ve 17 lira 33 kuruş olan yeşil soğan 58 lira 83 kuruşa satıldı.
Bayraktar, Ağustos ayında markette ve üreticide fiyatı en fazla artan ürünün yumurta olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette sivri biber, üreticide limon olduğunu belirtti.
Markette ve üreticide hangi ürünler ucuzladı?
Market fiyatlarında 37 ürünün 19'unda artış, 18'inde düşüş görüldü. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 37,8 ile yumurta olurken, bunu yüzde 19 ile yeşil fasulye, yüzde 11,1 ile yeşil soğan, yüzde 10 ile marul ve yüzde 8,9 ile kuru incir takip etti.
Markette en fazla düşen ürün ise yüzde 34,2 ile sivribiber oldu. Sivribiberdeki fiyat düşüşünü yüzde 28,9 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile kuru üzüm, yüzde 22 ile şeftali ve yüzde 21,2 ile kırmızı mercimek izledi.
Üreticide ise 29 ürünün 9'unda fiyat artışı olurken 13 üründe düşüş, 7 üründe ise değişim olmadı. Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 75 ile limonda görüldü. Limondaki düşüşü yüzde 54,5 ile kuru soğan, yüzde 24,2 ile patates, yüzde 23 ile yeşil soğan ve yüzde 20 ile şeftali izledi.
Fiyat değişimlerinin nedeni ne?
Şemsi Bayraktar, limonda geçen yıl depolanan ürünlerin arzının sürmesi ve bu yıl erkenci çeşitlerin de piyasaya çıkması nedeniyle fiyatların gerilediğini söyledi. Kuru soğanda ise Orta Anadolu'da hasadın başlaması ve ithalatın devam etmesi fiyatları aşağı çekti.
Patateste fiyat düşüşünün, başta Afyonkarahisar, Denizli, Amasya, Çorum, Kayseri, Nevşehir ve Niğde olmak üzere önemli üretim bölgelerinde yazlık hasadın aynı dönemde yoğunlaşmasından kaynaklandığı değerlendirildi. Yeşil soğanda hasat döneminin yoğunlaşması, şeftalide ise üretimin yoğun olduğu Ağustos ayında arzın artması fiyatları düşürdü.
Yumurta fiyatlarındaki yükselişin yem, enerji ve nakliye gibi üretim maliyetlerindeki artış ile sektördeki planlama eksikliğinden kaynaklanan arz-talep dengesizliğine dayandığı belirtildi. Marul ve maydanozda ise TÜİK Bitkisel Üretim 1. Tahmin verilerine göre üretim daralması bekleniyor. Ayrıca Samsun'un Çarşamba ilçesinde Ağustos ayında yaşanan yoğun yağışlar nedeniyle seraların su altında kalması, bu ürünlerde arzı azaltarak fiyatları yükseltti.
Girdi maliyetlerinde son durum
Bayraktar, girdi fiyatlarında da artışların sürdüğünü söyledi. Ziraat Odaları aracılığıyla alınan verilere göre Ağustos ayında, Temmuz ayına kıyasla DAP gübresi yüzde 4,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 4,4, ÜRE gübresi yüzde 0,6 arttı. Buna karşılık amonyum nitrat gübresi yüzde 5,6, amonyum sülfat gübresi yüzde 0,6 düştü.
Geçen yılın Ağustos ayına göre son bir yılda amonyum nitrat gübresi yüzde 61,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 55,2, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 32,7, DAP gübresi yüzde 25,3 ve ÜRE gübresi yüzde 3,4 arttı. Ağustos ayında Temmuz ayına göre besi yemi fiyatları yüzde 0,7, süt yemi fiyatları yüzde 0,6 yükseldi. Son bir yılda besi yemi yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 arttı. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 artarken, mazot fiyatı aylık yüzde 7, yıllık ise yüzde 57,9 yükseldi.
