Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) kapsamında 2026'da merkezi bütçeden 1,4 milyar lira tahsis edilerek 548 proje destek kapsamına alındı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Ankara'daki ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi'nde düzenlenen toplantıda program kaynaklarının 2022'den bu yana istikrarlı biçimde artırıldığını açıkladı.
ADEP bütçesi 2022'den 2026'ya 12 kat arttı
Yılmaz, 2022 yılında 188 projeye 115,2 milyon lira destek verildiğini, 2026'da ise 548 projenin destek kapsamına alındığını belirtti. Dört yılda proje sayısının yaklaşık üç katına, merkezi destek tutarının da 12 katına ulaştığını ifade eden Yılmaz, desteklenmesine karar verilen projelerin toplam bütçesinin yaklaşık 1,9 milyar lira olduğunu söyledi.
Bu bütçenin 1,4 milyar lirasının ADEP ödeneğinden, yaklaşık 491 milyon lirasının ise üniversitelerin kendi kaynaklarından karşılandığını kaydeden Yılmaz, 2026 proje portföyünde fen ve mühendislik alanlarının ağırlıkta olduğunu bildirdi. Sağlık bilimlerine ayrılan payın güçlü olduğunu belirten Yılmaz, sosyal bilimlerdeki proje sayısını ve araştırma kapasitesini artırmayı hedeflediklerini söyledi.
Türkiye'de 23 araştırma üniversitesi bulunuyor
Türkiye'de 20'si devlet, 3'ü vakıf olmak üzere 23 üniversitenin araştırma üniversitesi statüsünde bulunduğunu açıklayan Yılmaz, araştırma performansını geliştiren 10 üniversitenin de Aday İzleme Programı kapsamında takip edildiğini ifade etti. ADEP'in, devlet araştırma üniversitelerine yıllık performans sonuçlarına göre kaynak sağlayan performans esaslı bir program olduğunu vurguladı.
Yılmaz, yurt içi Ar-Ge harcamalarının milli gelir içindeki payının 2002'de yüzde 0,51 iken 2024'te yüzde 1,46'ya yükseldiğini belirtti. Tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısının 29 binden 310 bine, yıllık patent başvurularının ise 414'ten 8 bin 600'ün üzerine çıktığını söyledi. Türkiye'nin bilimsel yayın sayısında 2002'de dünyada 29'uncu sıradayken 2025'te 15'inci sıraya yükseldiğini de aktardı.
Araştırma üniversiteleri sıralamasında Koç Üniversitesi ilk sırada
Yıllık akademik ve bilimsel performansa göre oluşturulan araştırma üniversiteleri sıralamasında Koç Üniversitesi birinci, Sabancı Üniversitesi ikinci, ODTÜ üçüncü oldu. İlk 10'da ayrıca İstanbul Teknik Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi yer aldı.
Sıralamanın devamında İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Gazi Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Ege Üniversitesi, Sakarya Üniversitesi, Gebze Teknik Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Bursa Uludağ Üniversitesi ve Çukurova Üniversitesi bulunuyor.
Yılmaz ayrıca 2027'de başarılı uluslararası öğrencilerin araştırma görevlisi kadrolarına alınacağını, Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı kapsamında ise ilk etapta 550 genç mezunun 20 araştırma üniversitesinde doktora ve araştırma görevliliği kadrolarına yerleştirileceğini açıkladı.
