UCL ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacıları, akciğer kanseri riskini 5 yılı aşkın süre önce öngörebilecek bir biyolojik imza tanımladı. UK Biobank verilerinden geliştirilen bulgular, hastalık tanısı konmadan önce risk değerlendirmesine yönelik yeni bir yaklaşım sunuyor.
Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, araştırmanın kanser öncesindeki biyolojik süreçleri tanımaya katkı sunabileceğini söyledi. Arslan'ın değerlendirmesi şöyle: "Bu araştırma, kişiselleştirilmiş onkolojinin tedaviden korunmaya doğru genişleyebileceğini gösteren güçlü bir bilimsel işarettir."
İmza sekiz ayrı veri kümesinde doğrulandı
Araştırmacılar, 48 binden fazla kişinin kan örneğini makine öğrenmesi yöntemleriyle inceledi. Kanda ölçülen 14 proteinden oluşan imza, yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik değişkenlerle birlikte değerlendirildi. İmza, daha sonra akciğer kanseri gelişen kişilerde belirginleşiyor ve dünyanın farklı bölgelerinden sekiz ayrı veri kümesinde doğrulanıyor. Çalışma 4 Haziran 2026'da duyuruldu, Cell dergisinde yayımlandı.
Bulgular, proteinlerin doğrudan tümörden kaynaklanmayabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılara göre bu proteinler, kanser oluşmadan önce akciğer dokusunda gelişen değişmiş inflamatuvar ortamı yansıtabilir. Sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin bu süreçte rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Arslan, IL-1 aracılı inflamasyonun hedeflenmesinin gelecekte koruyucu tedavi yaklaşımlarına kapı aralayabileceğini aktardı, ancak bu mekanizmanın insanlarda kanseri önlediği henüz kanıtlanmadı.
Arslan: Risk öngörüsü tanı anlamına gelmez
Çalışmanın klinik uygulamaya geçmesi için ek değerlendirmelere ihtiyaç var. Arslan, "Risk öngörüsü, kanser tanısı anlamına gelmez" diyerek uygulamaya geçiş için ileriye dönük doğrulama, test eşiklerinin belirlenmesi ve hasta yararının gösterilmesi gerektiğini söyledi.
Protein paneli bugün rutin akciğer kanseri taramasında kullanılmıyor ve kanıta dayalı tarama yöntemlerinden düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisinin (BT) yerini almıyor. Arslan'a göre sigarayı bırakmak, tütün dumanı ve hava kirliliğinden korunmak, uygun risk grubundakileri düşük doz BT ile taramak temel stratejiler arasında. Gelecekte kan proteinleri, klinik risk modelleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesi, kişilerin ne zaman ve hangi yoğunlukta izleneceğini daha isabetli belirlemeye yardımcı olabilir.
