Cüneyt Yüksel, TBMM'de yaptığı basın açıklamasında Uluslararası Adalet Divanı'nın Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırım işlediğine hükmettiğini söyledi.
Yüksel'in sözleriyle, "Yıllardır sürdürdükleri adalet mücadelesi, bu kararla tarihi bir karşılık bulmuştur." TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili, kararın Gazze'deki soykırım davasında da kullanılabilecek hukuki ölçütler içerdiğini savundu.
Kararın dayandığı delilleri anlattı
Yüksel'in aktardığına göre dava, Gambiya'nın Myanmar aleyhine Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nin ihlali gerekçesiyle açtığı süreçte sonuçlandı ve Gambiya, hukuki mücadeleyi İslam İşbirliği Teşkilatının desteğiyle 11 Kasım 2019 tarihinde başlattı. Yüksel, kararın uluslararası hukuk tarihinde ilk kez bir devletin soykırım fiillerinden doğrudan sorumlu tutulduğu bir karar olduğunu söyledi.
Yüksel, 2017 yılında Arakan eyaletinin kuzeyinde yürütülen operasyonlarda yaklaşık 10 bin kişinin hayatını kaybettiğini, çocukların ağır şiddete maruz kaldığını, yaygın cinsel şiddet uygulandığını aktardı ve vatandaşlık, eğitim, seyahat, sağlık ve temel kamu hizmetlerine erişimin kısıtlanması ile doğumları engellemeye yönelik uygulamaların da ayrımcı politikalar arasında değerlendirildiğini belirtti. Operasyonların Arakanlı Müslümanları hedef aldığını, köylerin yaklaşık yüzde 40'ının yıkıldığını ve boşaltılan bölgelere başka toplulukların yerleştirildiğini söyledi ve çocukların öldürülmesinin grubun gelecekteki varlığını hedef alan deliller arasında sayıldığını da ekledi.
Üst düzey askeri yetkililerin nefret söylemlerinin koordineli biçimde yayıldığının tespit edildiğini aktaran Yüksel, Kıdemli General Min Aung Hlaing'in açıklamalarının soykırım kastı değerlendirmesinde ele alındığını söyledi ve 2016 yılında 80 binden fazla Arakanlı Müslümanın yerinden edilmesinin de dikkate alındığını, 2017'deki fiillerin sistematik bir politikanın parçası olduğu sonucuna varıldığını belirtti. Yüksel'e göre terörle mücadele iddiası soykırım kastını ortadan kaldırmıyor. Divan, delillerin bütününden çıkarılabilecek tek makul sonucun Arakanlı Müslümanları kısmen yok etme kastı olduğu sonucuna ulaştı.
Yüksel, Bangladeş'teki kamplarda 900 binden fazla Arakanlı Müslümanın yaşadığını söyledi. Soykırım Sözleşmesi'ne taraf devletlerin doğrudan zarar görmeseler bile ortak yükümlülüklerin yerine getirilmesini talep edebilmesinin kararın hukuki sonuçları arasında bulunduğunu da ifade etti.
Gazze davasına ilişkin sekiz hukuki ölçüt
Yüksel, Myanmar kararındaki tespitlerin Gazze'de Filistin halkına karşı işlendiğini belirttiği soykırım fiillerinin değerlendirilmesinde de kullanılabileceğini söyledi. Ona göre karar, soykırım kastının ispatı, terörle mücadele gerekçesinin sorumluluğu ortadan kaldırmaması ve üst düzey yetkililerin açıklamalarının delil değeri bakımından ölçüt sunuyor.
Yüksel'in sıraladığı diğer başlıklar arasında çocuk ve sivillerin sistematik biçimde hedef alınmasının hukuki önemi, soykırımın doğrudan öldürme eylemlerinden ibaret olmaması, ciddi risk ortaya çıktığında devletlerin soykırımı önleme yükümlülüğünün başlaması, delillerin korunması ve etkili soruşturma yürütülmesi yer aldı. Kararın hukuki sonuçları ile mağdurların tazminat hakkı da Yüksel'in Gazze davası açısından önem taşıdığını söylediği konular arasındaydı.