TÜİK'in araştırmasına göre Türkiye'de 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kaldı. Araştırma, çocukların internet, telefon, sosyal medya ve üretken yapay zeka kullanımını da inceledi.
"Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2026" ile çocukların dijital alışkanlıkları ve zorbalık deneyimleri ölçüldü. Daha önce 6-15 yaş grubunu kapsayan araştırma, bu yıl 6-17 yaş grubuna genişletildi. Üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık göstergeleri ilk kez 11-17 yaş grubu için araştırmaya eklendi.
6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 92,7'si internet kullanıyor
6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullanıyor. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 89,8. Telefon kullanan çocukların yüzde 97,4'ü düzenli kullanıcı olduğunu bildirirken 6-10 yaş grubunda telefonun en yaygın kullanım amacı yüzde 73,3 ile oyun, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinme oldu. Düzenli telefon kullananların yüzde 37,8'i cihazını en az 30 dakikada bir kontrol ediyor. Oran 6-10 yaşta yüzde 17,2, 11-17 yaşta yüzde 48.
İnternet kullanım oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda yüzde 96,9. Düzenli internet kullanan çocukların günde en az iki saat çevrim içi kalma oranı hafta içi yüzde 53'e, hafta sonunda yüzde 63,4'e çıkıyor. Düzenli internet kullanan çocukların internet kullanım amaçlarında en çok video izleniyor (yüzde 86,2). Ders, ödev veya sunum hazırlama yüzde 80,3, sosyal medya kullanımı yüzde 75,1. Çevrim içi ders veya kursa katılım yüzde 17,9 ile en az tercih edilen faaliyet.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı yüzde 69,8. Erkek çocuklarda yüzde 71,4, kız çocuklarda yüzde 68,1 olan oran, 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2'ye, 11-17 yaş grubunda yüzde 83,4'e ulaşıyor. Dijital oyun oynama oranı yüzde 68,1. Erkek çocuklarda yüzde 77,4, kız çocuklarda yüzde 58,2. Yaş gruplarında oran 6-10 yaş için yüzde 69,1, 11-17 yaş için yüzde 67,3. Oyun oynayanların yüzde 92,7'si düzenli oynuyor. Düzenli oyuncuların tercihinde macera ve aksiyon yüzde 48,1, strateji ve taktik yüzde 44,5, spor oyunları yüzde 41,6 pay alıyor. Fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile öne çıkarken 11-17 yaş grubunda ebeveynlerin fazla oyun oynandığını düşünmesi yüzde 34,5 ile ilk sırada.
Ekran süresi çocukların yüzde 48,3'ünün daha az kitap okumasına, yüzde 42,2'sinin daha az ders çalışmasına eşlik ediyor. Ailesiyle daha az vakit geçirdiğini söyleyenlerin oranı yüzde 33. Arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynayanların yüzde 26,8, daha az uyuyanların yüzde 25,4.

11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü üretken yapay zeka kullanıyor. Kullanım oranı erkeklerde yüzde 60,6, kızlarda yüzde 65,5. En yaygın amaç örgün eğitim (yüzde 88,1). Özel amaçlı kullanım yüzde 58,6. Kullanmayanların yüzde 68,9'u yapay zekanın varlığından haberdar olmadığını söylüyor. İhtiyaç duymayanlar yüzde 21,1, nasıl kullanacağını bilmeyenler yüzde 18,7, gizlilik, güvenlik veya emniyet kaygısı taşıyanlar yüzde 16,1.
Zorbalıkta mesajlaşma uygulamaları ilk sırada
Araştırmada 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 4,6'sının siber zorbalık yaptığı, yüzde 23,6'sının ise buna tanıklık ettiği görüldü. Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3'ü davranışı yapan kişinin yüz yüze tanıdığı arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti.
11-17 yaş grubundaki çocukların zorbalığa maruz kaldığı dijital ortamların başında yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları geliyor. Telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar yüzde 51,1, sosyal medya platformları yüzde 40,7, internet oyunları yüzde 24,9, cep telefonu aramaları yüzde 20,6, sohbet odaları yüzde 16,3 oranında sıralandı. 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,3'ü kırıcı veya incitici mesajlarla karşılaştı. Kendileri hakkındaki incitici mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkese açık paylaşılması yüzde 20,3, asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması yüzde 15,8 oranında görüldü.
11-17 yaş grubunda zorbalığa uğrayan çocukların yüzde 60,4'ü davranış biçimini, yüzde 33,1'i fiziksel özelliklerini veya dış görünüşünü neden olarak gösterdi. Ailenin memleketi veya kökeni yüzde 4,4, maddi durum yüzde 2,4, engel yüzde 1,7 oranında nedenler arasında sayılırken yüzde 9,4'ü "diğer" yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1'i zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma veya buna tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı. Bu deneyimin okula devamını etkilediğini söyleyenlerin oranı yüzde 7,8. Erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarda yüzde 10,5.