Serebral palsi tanısında erken değerlendirme, çocuğun hareket, iletişim, beslenme ve günlük yaşam becerilerindeki ihtiyaçlarının zamanında belirlenmesi açısından önem taşıyor. Liv Hospital Ulus Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Gülşen Köse, her çocuğun etkilenme düzeyi ve destek gereksiniminin farklı olduğunu vurguladı.
Serebral palsi yalnızca hareket bozukluğu değil
Gebelik, doğum veya erken çocukluk döneminde gelişmekte olan beynin etkilenmesiyle ortaya çıkabilen serebral palsi; hareket ve postür gelişiminin yanı sıra farklı gelişim alanlarını da etkileyebiliyor. Prof. Dr. Köse, serebral palsinin tek tip bir klinik tablo olmadığını belirtti.
Köse, serebral palsili çocukların sadece motor beceriler açısından değerlendirilmemesi gerektiğini; iletişim, beslenme, görme, işitme, öğrenme ve günlük yaşam becerilerinin de değerlendirme sürecinde dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
"Serebral palsili çocukların klinik özellikleri ve ihtiyaçları birbirinden farklıdır. Bir çocukta hareket ve kas tonusu problemi ön planda olabilir. Başka bir çocukta ise iletişim, denge veya günlük yaşam becerileri açısından daha fazla desteğe ihtiyaç duyulabilir. Bu nedenle çocuğun gelişiminin farklı alanları birlikte değerlendirilmelidir" dedi.
Serebral palsi belirtilerinde erken değerlendirme önemli
Prof. Dr. Köse, bebeklik ve erken çocukluk döneminde baş kontrolünde gecikme, dönme, oturma, emekleme veya yürümenin beklenenden geç gerçekleşmesi gibi gelişimsel farklılıkların değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Vücudun bir tarafını diğerine göre daha fazla kullanma, kaslarda belirgin sertlik ya da gevşeklik ve hareketlerde asimetri durumlarında da çocuk nörolojisi değerlendirmesinin önemli olduğunu belirtti.
"Her gelişimsel farklılık serebral palsi anlamına gelmez. Ancak çocuğun gelişiminde belirgin bir gecikme veya farklılık fark edildiğinde değerlendirmeyi ertelememek önemlidir. Erken değerlendirme, çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesine ve gerekli desteğin planlanmasına yardımcı olabilir" ifadelerini kullandı.
Takip ve tedavi multidisipliner yürütülmeli
Erken dönemde başlayan desteğin yalnızca hareket becerileriyle sınırlı olmadığını belirten Köse, iletişim, eğitim ve günlük yaşam becerilerinin de gelişim planında yer alması gerektiğini kaydetti. Erken müdahalenin amacının çocuğu belirli bir gelişim kalıbına zorlamak değil, sahip olduğu potansiyeli kullanabilmesini desteklemek olduğunu söyledi.
Serebral palsili çocukların takip ve tedavisinde çocuk nörolojisinin yanı sıra fizik tedavi ve rehabilitasyon, çocuk ortopedisi, fizyoterapi, göz hastalıkları, çocuk gastroenterolojisi, dil ve konuşma terapisi ile iş-uğraşı terapisi gibi alanlardan destek alınabileceğini belirten Köse, takip planının çocuğun gelişimine göre düzenli biçimde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Köse, aile desteği, eğitim, sosyal çevre ve erişilebilir koşulların da çocuğun sosyal yaşama katılımı açısından önem taşıdığını vurguladı. Dünya Serebral Palsi Günü'nün farkındalığı artırmada önemli olduğunu belirten Köse, ailelere çocuklarının gelişimindeki farklılıkları gözlemlemeleri ve gerekli durumlarda sağlık profesyonellerine başvurmaları çağrısında bulundu.
