Sakarya Üniversitesi'nden Dr. Öğretim Üyesi Elif Yöyan, dijital dünyada hızla yayılan sanal kumar tehlikesine dikkat çekerek özellikle 25 yaş altı gençlerin risk altında olduğunu söyledi. Yöyan, sanal kumarın "sessiz ve sinsi" bir bağımlılık olduğunu vurguladı.
Sanal kumar neden "sessiz bağımlılık" sayılıyor?
Sakarya Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Anabilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Elif Yöyan, sanal kumarın alkol ya da madde bağımlılığı gibi dışarıdan kolayca fark edilemediği için "sessiz bağımlılık" olarak tanımlandığını belirtti. Yöyan'a göre bu durum, anonim yapısı ve 24 saat erişilebilir olması nedeniyle hızla yayılıyor.
Yöyan, sanal kumar sitelerinin telefon ve bilgisayar üzerinden her an ulaşılabilir olmasının bağımlılığı artırdığını ifade ederek, kullanıcıların bu süreci çoğu zaman "oyun oynuyorum" diyerek gizleyebildiğini söyledi. Sitelerin kumarı sanki bir oyunmuş gibi sunmasının da özellikle gençler arasında yaygınlaşmayı hızlandırdığını kaydetti.
25 yaş altı gençler neden daha riskli grupta?
Gençlerin beyin yapısının riskli davranışlara daha açık olduğunu belirten Yöyan, insan beyninin düşünme, karar verebilme ve riskleri ayırt etme becerilerini genç yetişkinliğin sonuna doğru kazandığını anlattı. Yöyan, "İnsan beyni düşünme, karar verebilme, riskli davranışları ayırt edebilme gibi yeteneklerini genç yetişkinliğin bittiği dönemlerde, yani ortalama 25 yaşının sonuna doğru kazanıyor" dedi.
Gençlerde prefrontal korteksin gelişiminin tamamlanmamış olmasının, haz odaklı davranışları artırabildiğini dile getiren Yöyan, bu nedenle 25 yaş altındaki gençlerin sanal kumar açısından daha büyük risk taşıdığını ifade etti.
Tedavide hangi yöntemler öne çıkıyor?
Dr. Öğr. Üyesi Yöyan, tedavi sürecinde bilişsel davranışçı terapilerin etkili olduğunu belirterek, sanal kumara ne kadar para, zaman ve enerji harcandığının somut biçimde ortaya konulduğunu söyledi. Bu yöntemin, kişinin kaybını matematiksel olarak görünür hale getirdiğini aktardı.
Yöyan, bağımlılığın çoğu zaman ruhsal acı, yalnızlık ya da borçları kapatma isteği gibi nedenlerle başladığını, bu nedenle aile desteği ve sosyal desteğin tedavide kritik rol oynadığını vurguladı. Depresyon, kaygı bozukluğu, dürtü kontrol bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi durumların da araştırıldığını belirtti.
Aileler hangi belirtilere dikkat etmeli?
Yöyan, ailelerin finansal ve ruhsal değişimleri iyi gözlemlemesi gerektiğini söyleyerek, kazanım halinde mutluluk ve umut, kayıp halinde ise sinirlilik, kızgınlık, umutsuzluk ve içine kapanma görülebileceğini aktardı. Kredi kartı ekstresinin fazla gelmesi, açıklanamayan para giriş çıkışları, bankalardan kredi çekilmesi, evden küçük miktarlarda para kaybolması ve çevreden borç alınmaya başlanması da risk işareti olarak sıralandı.
Uzman, bu belirtilerin açıklanamaması halinde ailelerin dikkatli olması gerektiğini belirterek, sanal kumarın uzun süren ancak destekle başarılı şekilde tedavi edilebilen bir bağımlılık olduğunu ifade etti.
