Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, okulların açılmasıyla birlikte bulaşıcı hastalık riskinin arttığını belirterek aileleri aşı takvimi konusunda uyardı. Zengi, özellikle eksik aşıların çocuk büyüdükçe göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.
Okul ve yurt ortamlarında bulaşıcı hastalık riski artıyor
Eylül ayıyla birlikte çocuklar ve gençler yeniden sınıfları, servisleri, yemekhaneleri ve yurt odalarını paylaşmaya başladı. Kalabalık ve kapalı ortamlarda geçirilen sürenin artması, özellikle solunum yoluyla bulaşan hastalıkların yayılma riskini yükseltiyor.
Şenay Pir Zengi, bu dönemde influenza, COVID-19, RSV, adenovirüs ve rinovirüs gibi enfeksiyonların yanı sıra boğmaca, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeğine dikkat edilmesi gerektiğini ifade etti. A grubu beta hemolitik streptokok enfeksiyonları, pnömokok, meningokok ve kalabalık yurt ortamlarında tüberküloz da riskler arasında yer alıyor.
Hangi önlemler alınmalı?
Zengi, korunmada el hijyeni, havalandırma ve hasta çocukların okula gönderilmemesinin önemli olduğunu vurguladı. Eller su ve sabunla en az 20 saniye yıkanmalı; su bulunmadığında alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalı. Öksürme ve hapşırma sırasında mendil veya dirsek içi kullanılmalı, sınıf ve yurt odaları düzenli olarak havalandırılmalı.
Havlu, tarak, matara ve benzeri kişisel eşyaların paylaşılmaması gerektiğini belirten Zengi, güvenli su, gıda hijyeni, yeterli uyku, dengeli beslenme ve sigara dumanından uzak bir ortamın da önem taşıdığını söyledi. Ateşli çocukların ise ateş düşürücü kullanmadan en az 24 saat ateşsiz kalana kadar okula gönderilmemesi gerektiğini kaydetti.
Eksik aşılar okul dönemi öncesi kontrol edilmeli
Türkiye'nin Genişletilmiş Bağışıklama Programı kapsamında uygulanan aşıların tüberküloz, hepatit B ve A, difteri, tetanoz, boğmaca, çocuk felci, Hib, pnömokok, kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve suçiçeğine karşı koruma sağladığını hatırlatan Pir Zengi, gecikmiş dozların mutlaka tamamlanması gerektiğini söyledi.
Ulusal takvimde yer almayan ancak isteğe bağlı uygulanabilen rotavirüs, meningokok, mevsimsel grip ve HPV aşılarının da hekim değerlendirmesiyle ele alınabileceğini belirten Zengi, "Aşı takvimindeki gecikmeler, çocuk büyüdükçe 'Artık geçti' diye bırakılmamalıdır. Eksik kalan hemen her aşı, uygun bir yakalama şemasıyla tamamlanabilir. Okul kaydı dönemi, aile hekimiyle birlikte aşı kartını gözden geçirmek için doğal bir fırsattır" dedi.
Dr. Öğr. Üyesi Şenay Pir Zengi, özellikle 4-6 yaş rapel dozları, ergenlik dönemindeki Td (Tetanoz-Difteri) pekiştirme aşısı ve eksik KKK (Kızamık, Kabakulak ve Kızamıkçık) dozlarının kontrol edilmesini önerdi. Dünyada ve bölgede görülen kızamık salgınları nedeniyle iki doz KKK aşısının tamamlanmasının önemine dikkat çekti.
Hepatit A aşısının iki doz tamamlanması gerektiğini belirten Zengi, daha önce aşılanmamış büyük çocuk, ergen ve erişkinlerde de aşının başlanabileceğini; ikinci doz gecikse dahi şemaya baştan başlanmaması gerektiğini ifade etti. Mevsimsel grip aşısının 6 aylıktan itibaren uygulanabildiğini, her yıl yenilenmesi gerektiğini ve koruyucu etkinin yaklaşık iki hafta sonra başladığını söyledi.
Meningokok aşılarının Türkiye'de ulusal takvimde yer almadığını hatırlatan Zengi, özellikle kalabalık yurt ortamlarında yaşayacak gençler ile belirli risk gruplarında aşılama kararının hekim tarafından bireysel risk değerlendirmesiyle verilmesi gerektiğini vurguladı. HPV aşısının ise rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok kanser türüne karşı koruma sağladığını, 9-14 yaş arasında iki doz, 15 yaş ve sonrasında üç doz uygulandığını aktardı.
Farklı aşıların aynı seansta uygulanabileceğini ve bunun etkinliği azaltmadığını belirten Zengi, ateşsiz basit soğuk algınlığı gibi hafif enfeksiyonların çoğu durumda aşıyı ertelemek için neden olmadığını söyledi. Aşılarla ilgili tereddütlerde sosyal medya yerine çocuk hekimi ve aile sağlığı merkezlerinin güvenilir bilgi kaynağı olarak değerlendirilmesi gerektiğini de ekledi.
