Menopoz döneminde yaşanan hormonal değişimler, migren öyküsü bulunan kadınlarda baş ağrılarının sıklığını ve karakterini değiştirebiliyor. Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Gülsün Soypaçacı, özellikle yeni başlayan ya da alışılmışın dışında seyreden baş ağrılarında dikkatli olunması gerektiğini söylüyor.
Perimenopozda migren atakları neden değişebilir?
Menopoz tek bir anda gerçekleşen bir süreç değil. Menopozdan önceki perimenopoz döneminde yumurtalıkların hormon üretiminde ve adet düzeninde önemli değişiklikler yaşanabiliyor. Östrojen düzeylerindeki dalgalanmalar, hormona duyarlı migreni olan bazı kadınlarda atakların daha sık görülmesine ya da baş ağrısı düzeninin değişmesine yol açabiliyor.
Op. Dr. Gülsün Soypaçacı, "Perimenopoz döneminde hormon düzeyleri düzenli bir şekilde azalmaz; belirgin dalgalanmalar görülebilir. Bu nedenle özellikle adet döngüsüyle ilişkili migren öyküsü bulunan kadınlar bu dönemde baş ağrılarında değişiklik fark edebilir. Ancak baş ağrısındaki her değişikliği yalnızca hormonlara bağlamamak gerekir" diyor.
Baş ağrılarının değişmesinde sıcak basmaları, gece terlemeleri, uyku düzensizlikleri, stres, öğün atlama ve yetersiz sıvı tüketimi gibi etkenler de rol oynayabiliyor.
Yeni başlayan baş ağrısı her zaman menopozla açıklanamaz
Daha önce migreni bulunan bir kadında perimenopoz sırasında atakların değişmesi ile hayatında ilk kez ileri yaşlarda ortaya çıkan baş ağrısı aynı şekilde değerlendirilmemeli. Özellikle 50 yaşından sonra yeni başlayan baş ağrısı, daha önce var olan ağrının karakterinin belirgin biçimde değişmesi veya giderek şiddetlenmesi durumunda altta yatan farklı nedenlerin araştırılması önem taşıyor.
Menopoz dönemindeki bir kadında yeni başlayan baş ağrısına doğrudan "hormonlardandır" demek doğru değil. Baş ağrısının özellikleri, kişinin yaşı, tıbbi öyküsü ve eşlik eden belirtiler birlikte ele alınmalı; gerektiğinde nörolojik değerlendirme de yapılmalı.
Aniden başlayan ve çok şiddetli seyreden baş ağrısına görme veya konuşma bozukluğu, yüzde ya da kol ve bacaklarda güçsüzlük veya uyuşma, denge kaybı, bilinç değişikliği gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Migren ve hormon tedavisi birlikte değerlendirilmeli
Migren değerlendirilirken auralı ya da aurasız olup olmadığı da önem taşıyor. Aura; baş ağrısından önce veya baş ağrısıyla birlikte görülebilen ışık çakmaları, görme alanında değişiklikler, uyuşma ya da konuşmayla ilgili geçici nörolojik belirtilerle ortaya çıkabiliyor.
Op. Dr. Soypaçacı, "Migren öyküsü bulunan kadınlarda hormon tedavisi kararı yalnızca baş ağrısının varlığına bakılarak verilmez. Aura öyküsü, yaş, sigara kullanımı, tansiyon, kilo, kişisel ve ailesel pıhtılaşma öyküsü ile diğer sağlık sorunları birlikte değerlendirilmelidir" diyor.
Menopozal hormon tedavisi migreni tedavi etmek için kullanılmıyor. Ancak sıcak basması, gece terlemesi ve uyku sorunları nedeniyle hormon tedavisi gündeme geldiğinde mevcut migren öyküsü de planlamada dikkate alınıyor. Rahmi bulunan kadınlarda sistemik östrojen tedavisi planlandığında endometriumun korunması için uygun progestojen kullanımı da önem taşıyor.
Baş ağrısı günlüğü tanıyı kolaylaştırabilir
Perimenopoz döneminde baş ağrılarının ne zaman ortaya çıktığının takip edilmesi, hormonal değişimlerle ya da günlük yaşam alışkanlıklarıyla olası ilişkiyi anlamaya yardımcı olabilir. Ağrının başladığı gün ve saat, süresi, adet döngüsüyle ilişkisi, aura bulunup bulunmadığı, sıcak basması veya gece terlemesinin eşlik edip etmediği, uyku düzeni ve kullanılan ilaçların kaydedildiği bir baş ağrısı günlüğü hekim değerlendirmesinde yararlı bilgiler sağlayabilir.
Düzenli uyku, yeterli sıvı tüketimi, öğün düzeninin korunması, kişinin fark ettiği migren tetikleyicilerinden kaçınması ve uygun fiziksel aktivitenin günlük yaşama dahil edilmesi de önem taşıyor.
Menopoz döneminde baş ağrısı hem hormonal değişimlerle hem de nörolojik nedenlerle ilişkili olabileceğinden bazı kadınlarda kadın hastalıkları ve doğum ile nöroloji uzmanlarının birlikte değerlendirmesi gerekebilir.
Op. Dr. Gülsün Soypaçacı, menopoz geçişinde ortaya çıkan yeni ya da alışılmışın dışında seyreden baş ağrılarının menopozun doğal bir sonucu olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor.
