Körfez ülkeleri, petrol sonrası döneme hazırlanmak için yapay zekâ ve veri merkezlerine yatırımlarını hızlandırırken, bu dönüşüm bölgeyi yeni kırılganlıklarla da karşı karşıya bırakıyor. Kritik altyapılar, teknoloji bağımlılığı, yetenek açığı ve su kaynakları üzerindeki baskı öne çıkan riskler arasında yer alıyor.
Körfez ülkelerinde yapay zeka ve veri merkezi yatırımları
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri son 20 yılda yapay zekâ, gelişmiş veri merkezleri, video oyunları ve dijital ekosistemlere 250 milyar doların üzerinde yatırım yaptı. Bölge, mevcut küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 1'inden biraz fazlasına sahip olsa da yapımı devam eden kapasitenin yaklaşık yüzde 7'sini, planlanan kapasitenin ise yaklaşık yüzde 6'sını oluşturuyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, bu alandaki büyümenin merkezinde yer alıyor. Riyad ve Abu Dabi'nin, küresel teknoloji şirketleriyle kurulan iş birlikleri sayesinde Körfez'in yapay zekâ ve hiper ölçekli veri merkezi alanındaki başlıca merkezleri haline gelmesi bekleniyor.
Yeni dijital altyapı riskleri neler?
Bölgedeki ekonomik çeşitlenme, düşük maliyetli enerji, güçlü finansal kaynaklar, deniz suyunu arıtma altyapısı ve Avrupa, Asya ile Afrika arasındaki stratejik konumdan destek alıyor. Ancak bu avantajlar, yarı iletkenler, grafik işlemcileri, büyük bulut hizmeti sağlayıcıları ve ihracat lisanslarında dışa bağımlılığı ortadan kaldırmıyor.
Körfez'de yarı iletken üretimi veya yazılım mimarisi alanında gelişmiş bir yerel ekosistem bulunmuyor. Yapay zekâ, bulut bilişim ve yarı iletken uzmanlarına küresel ölçekte yoğun talep sürerken, insan kaynağı açığı da büyüyor.
Dijitalleşme arttıkça veri merkezleri, deniz altı kabloları, bulut platformları ve dijital ağlar finansal hizmetlerden kamu platformlarına kadar birçok alan için kritik hale geliyor. Dalgalı jeopolitik ortamda bu altyapıların hedef haline gelmesi, yeni bir ülke riski oluşturuyor.
Standart bir hiper ölçekli veri merkezinin soğutulması için günde 1 ila 5 milyon litre su gerekebiliyor. Tatlı su kaynaklarının sınırlı olduğu Körfez'de bu durum, sanayi, konut ve dijital altyapılar arasında su kullanımı baskısını artırabilir.
Seltem İyigün'den değerlendirme
Coface Orta Doğu Ekonomisti Seltem İyigün, "Körfez'in yapay zeka yarışı köklü bir dönüşüme işaret ediyor. Petrol sonrası ekonomik çeşitlenme kırılganlıkları ortadan kaldırmıyor, yeni kırılganlıklar yaratıyor. Veri merkezleri, yarı iletkenler, yetenekli insan kaynağı ve doğal kaynaklar artık enerji altyapısı kadar stratejik varlıklar haline geliyor." dedi.
