İn Bayırı Sarnıcı'nın, Roma döneminde yaklaşık 170 bin kişinin su ihtiyacını karşılayabilecek kapasitede olduğu belirtiliyor. Kocaeli'nin İzmit ilçesindeki yapı bugün evlerin ve yabani otların arasında bakımsız durumda.
Art Nicomedia Kültür Sanat Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Akın Ülkü Sevinç, sarnıcın su toplama ve depolama amacıyla kullanıldığını anlattı. Sevinç'in sözleriyle: "Roma ve Bizans dönemlerinde kentin su ihtiyacını karşılamak için su toplama alanı, bugünkü adıyla su deposu olarak kullanılıyordu."
Paşasuyu'ndan 21 su kemeriyle besleniyordu
Cedit Mahallesi'nde bulunan ve milattan sonra 4. yüzyıla tarihlendirilen sarnıca, yaklaşık 22 kilometre uzaktaki Paşasuyu kaynağından su taşınıyordu. Araştırmalara göre su, 21 su kemeriyle yapıya ulaştırılıp depolanıyor, ardından hamam, ev, askeri tesis ve saraylara dağıtılıyordu.
Yapının inşasında taş ve tuğla kullanılırken, bölgede yapılan araştırmalarda altı farklı ana su yolu tespit edildi. Sevinç, bugün görülen kısmın daha büyük bir kompleksin parçası olabileceğini söyledi: "Şu anda bildiğimiz kadarıyla bir parçasının içindeyiz. Muhtemelen çok daha büyük bir yapının parçası bu." Sarnıcın kuzeye ya da güneye uzanıp uzanmadığı ise bilinmiyor.
Diocletianus'a atfediliyor, kapsamı bilinmiyor
Bazı kaynaklar yapının eski Bizans İmparatoru Diocletianus tarafından yaptırıldığını aktarırken daha eski bir döneme ait olduğuna ilişkin rivayetler de bulunuyor. Seyyah Charles Texier, 1834'te İzmit'e yaptığı ziyarette sarnıçtan söz etti.
Sarnıç, 1987'de Anıtlar Kurulunca tescillendi ve bakım eksikliğiyle çevresindeki çarpık yapılaşma tarihi yapının büyük bölümünün evler ve otlar arasında kalmasına yol açtı.
Sevinç, Nikomedya'nın 284 ile 330 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nun başkenti olduğunu hatırlatarak kentte tapınak, hipodrom, tiyatro, anıtsal su çeşmeleri, hamamlar ve gymnasium gibi yapıların bulunduğunu söyledi. Depremler, yağmalar ve son 70-80 yıldaki çarpık kentleşme nedeniyle bu yapılardan çok azının günümüze ulaştığını da ekledi.
Sarnıcın turizme açılması için önce proje hazırlanması ve bütçe oluşturulması gerektiğini belirten Sevinç, "Öncelikle buranın bir projesinin hazırlanması, bütçe oluşturulması gerekiyor" dedi. Ona göre bilimsel inceleme, yapının tarihî ve arkeolojik özelliklerine ilişkin yeni ayrıntılar ortaya çıkarabilir.
