İzmir'in simgesi Saat Kulesi, 125 yıldır Konak Meydanı'nda kentin değişimine tanıklık ediyor. Temeli 1 Eylül 1900'de atılan ve 1 Eylül 1901'de açılan tarihi yapı, bugün hâlâ ilk günkü prensiple çalışan mekanik saatiyle dikkat çekiyor.
125 yıllık mekanizma hâlâ çalışıyor
Fransız mimar Raymond Charles Péré tarafından tasarlanan Saat Kulesi, Kuzey Afrika ve Endülüs mimarisinin izlerini taşıyor. Denizli'nin Sarayköy ilçesinden getirilen taşlarla ve Marsilya'dan gelen koyu yeşil ile bordo mermerlerle inşa edilen kule, 21 metre 12 santimetre yüksekliğinde ve 81 metrekarelik taban üzerine kurulu.
Kulenin dört cephesindeki 75 santimetre çapındaki saatleri, 22 dişli çarktan oluşan tek bir mekanizma çalıştırıyor. Ağırlık ve yer çekimi prensibiyle çalışan sistem altı günde bir kuruluyor, üç ayda bir de periyodik bakımdan geçiriliyor.
Feti Pamukoğlu 32 yıldır bakımını yapıyor
1994'ten bu yana saatin bakımını üstlenen 68 yaşındaki saat ustası Feti Pamukoğlu, Saat Kulesi'nin Türkiye'de bakımını yaptığı 36 tarihi saat kulesi arasında özel bir yere sahip olduğunu söylüyor. Pamukoğlu, "Burası bizim evladımız gibi. Orijinalliği bozulmadan ilk günkü gibi çalışan nadide saatlerden biri" diyor.
Usta, yağmur, nem ve tozun mekanik sistemde zamanla deformasyona yol açabildiğini, bu nedenle artık yalnızca arızayı gidermeye değil, arızaya neden olabilecek sorunları önceden tespit etmeye çalıştığını anlatıyor. "Bizde artık hatanın ne olduğu değil, neden olduğu önemli" sözleriyle tecrübesini özetliyor.
Depremler ve değişen Konak Meydanı
Saat Kulesi, 125 yıllık tarihinde depremler nedeniyle de zarar gördü. 31 Mart 1928'deki 6,5 büyüklüğündeki İzmir-Torbalı depreminde kulenin tepe katı çöktü. 1929'da saatin durması üzerine Almanya Konsolosluğu aracılığıyla Hannover'den bir saat ustası getirildi ve mekanizma yeniden çalıştırıldı.
Kule, 1 Şubat 1974'te meydana gelen 5,2 büyüklüğündeki depremde de hasar aldı. Saat kadranlarının üzerindeki son kat yıkılırken ana gövde ayakta kaldı ve yıkılan bölüm yaklaşık iki yıllık çalışmayla onarıldı.
Bugün Konak Meydanı'ndaki yapılaşma, ulaşım sistemi ve kıyı çizgisi değişmiş olsa da Saat Kulesi aynı yerde durmayı sürdürüyor. Kule, İzmir'in hafızasında hem tarihi bir yapı hem de şehrin en güçlü simgelerinden biri olarak yer alıyor.
