Çanakkale'nin Çan ilçesindeki İnkaya Mağarası'nda 2026 yılı kazıları başladı. Bahadırlı köyü sınırlarındaki mağarada, 86 bin yıl öncesine uzanan yaşam izlerinin bulunduğu tabakalarda e-DNA analizi için toprak örnekleri alınacak.
İnkaya Mağarası'nda geçmiş ekosistem DNA ile araştırılacak
Kültür ve Turizm Bakanlığının izin ve desteğiyle yürütülen kazılar, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Özer başkanlığındaki 25 kişilik ekip tarafından gerçekleştiriliyor. Mağarada 2016'daki yüzey araştırmasının ardından 2017'de başlayan çalışmalar, 2021 yılında Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı çalışmasına dönüştürüldü. Kazılarda bu yıl 10'uncu sezona ulaşıldı.
Ankara Üniversitesi Evrimsel Genetik Laboratuvarı ile Agrigenomics Hub Hayvan ve Bitki Genomik Araştırmaları İnovasyon Merkezi iş birliğinde, kazı alanının farklı noktalarından sediman örnekleri alınacak. Örneklerde korunmuş bitki, hayvan ve mikroorganizmalara ait DNA izleri incelenerek bölgenin paleoekolojik yapısı ve geçmiş ekosistemi moleküler yöntemlerle belirlenmeye çalışılacak.
10 yılda 43 bine yakın yontma taş bulundu
İnkaya Mağarası'ndaki kazılarda bugüne kadar çakmaktaşı ve bazalttan üretilmiş yonga, dilgi, kazıyıcı, uç, çentikli ve dişlemeli aletler ile çekirdek ve vurgaçların da bulunduğu 43 bine yakın yontma taş ortaya çıkarıldı. Buna karşın insan, hayvan veya bitkiye ait organik kalıntıya rastlanmaması, sediman DNA çalışmasını önemli hale getirdi.
Bu yıl mağara tabakalarında 86 bin yıl öncesine inen insan yaşam izleri tespit edildi. Paleolitik Çağ insanlarının binlerce yıl boyunca kesintisiz yaşadığı değerlendirilen alanda, ilerleyen kazılarda iskelet kalıntılarına ulaşılması; dönemin insanlarının davranışları, beslenme alışkanlıkları ve alan kullanımlarının anlaşılması hedefleniyor.
Kazılar üç farklı alanda sürüyor
2026 çalışmaları mağaranın en az üç farklı bölümünde yürütülürken, ana bölümün batısındaki atölye alanına yoğunlaşılıyor. Kalınlığı 3,5 metreyi aşan dolguya sahip bu bölümde, zamanla atık toprakla kapanan batı girişinin açılmasına başlandı. Açmalar genişletilerek mağaranın bozulmamış katmanlarında ilk kez kazı yapılması planlanıyor.
Çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığının yanı sıra Ankara Üniversitesi Rektörlüğü, Çanakkale Valiliği ve Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş.'nin maddi destekleriyle sürdürülüyor. Alanda çevre düzenlemesi ve ziyaretçiler için bilgilendirme panoları da planlanıyor.
