Ergen şiddeti, Manisa'nın Turgutlu ilçesinde bir lise önünde 11 öğrencinin yaralandığı silahlı saldırının ardından yeniden gündeme geldi. Atlas Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Psikoloji Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Murat Koçanlı, aile ve sosyal çevre desteğiyle zamanında sunulan psikososyal müdahalelerin şiddeti önlemede koruyucu olduğunu belirtti.
Ergen şiddetinde risk faktörleri neler?
Koçanlı, ergenlikte kimlik arayışı, bağımsızlaşma, akran kabulü ve sosyal statü ihtiyacının arttığını; dürtü kontrolü ile davranışların sonuçlarını değerlendirme becerilerinin ise gelişimini sürdürdüğünü ifade etti. Ancak bu özelliklerin şiddeti kaçınılmaz kılmadığını, bireysel, ilişkisel ve toplumsal risklerin birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.
Ağır haksızlık, aşağılanma, reddedilme veya statü kaybı olarak algılanan çatışmaların yoğun öfkeye yol açabileceğini belirten Koçanlı, intikam düşüncelerinin güçlenmesiyle alternatif çözüm yollarının daralabileceğine dikkat çekti. Silaha kolay erişimin de kriz anlarında sonuçları ağırlaştıran kritik bir risk faktörü olduğunu söyledi.
Sürekli dışlanma, aşağılanma ve akran zorbalığının bazı gençlerde öfke, değersizlik ve yabancılaşma duygularını artırabileceğini aktaran Koçanlı, zorbalığa maruz kalan gençlerin büyük çoğunluğunun şiddete başvurmadığının altını çizdi. Zorbalığın tek başına doğrudan neden olarak görülmemesi gerektiğini kaydetti.
Aile ve okul desteği şiddeti önlemede neden önemli?
Aile içi çatışmalar, şiddete tanıklık edilmesi, sert veya tutarsız disiplin, yetersiz ebeveyn denetimi ve sağlıklı iletişim eksikliğinin risk oluşturduğunu belirten Koçanlı, travmatik deneyimlerin de güven duygusu ile öfke düzenleme becerilerini etkileyebileceğini söyledi. Buna karşılık, travmatik geçmişin gelecekte şiddet davranışı sergileneceği anlamına gelmediğini vurguladı.
Koçanlı, öğrencinin okulda kendini değerli ve güvende hissetmesinin, öğretmenleriyle güvene dayalı ilişki kurmasının ve zorbalık durumunda destek alabileceğine inanmasının koruyucu etki oluşturduğunu ifade etti. Siber zorbalık, çevrim içi aşağılama, tehditler ile şiddet ve intikam içeriklerinin de mevcut psikososyal sorunları şiddetlendirebileceği uyarısında bulundu.
Davranış değişiklikleri ve tanık çocuklara destek
Belirli kişilere yönelik tekrarlayan tehditler, yoğun intikam söylemleri, zarar verme planları, saldırı hazırlığını ima eden paylaşımlar, silaha erişim için olağandışı girişimler ve ciddi çatışma sonrası davranış değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğini belirten Koçanlı, ailelerin ve eğitimcilerin gencin hangi desteğe ihtiyaç duyduğunu anlamaya odaklanması gerektiğini söyledi.
Silahlı olaya tanıklık eden çocuklarda korku, uyku bozukluğu, kâbus, öfke, dikkat dağınıklığı ve okula gitmek istememe görülebileceğini belirten Koçanlı; ebeveynlere yaşa uygun ve doğrulanmış bilgi vermeyi, olay görüntülerine maruziyeti sınırlamayı ve belirtiler sürerse profesyonel destek almayı önerdi.
