İSG Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin 27. yıldönümünde yaptığı değerlendirmede, Türkiye genelinde deprem erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi. Uçan, fay hattına yakın bölgelere yerleştirilecek cihazlarla depremin 5 ila 60 saniye önceden fark edilebileceğini, bu sürede elektrik ve doğalgazın kesilerek can ve mal kaybının azaltılabileceğini belirtti.
Deprem erken uyarı sistemi nasıl çalışıyor?
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı olan Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, dünyada Japonya, Meksika, Çin, ABD (Batı Yakası), Tayvan, Güney Kore ve Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde ulusal ya da bölgesel erken uyarı sistemlerinin kullanıldığını hatırlattı.
Uçan, Marmara Bölgesi'nde EDİS firması tarafından fay hattına yakın noktalarda kurulan merkezlerin, depremin ilk öncü P dalgasını ölçerek konumuna göre 5 saniye ile 60 saniye arasında erken tespit yaptığını söyledi. Bu bilginin firmalara iletildiğini, ardından yapay zeka uygulamalarıyla işlenerek olası zararın azaltılmaya çalışıldığını aktardı.
Deprem toplanma alanları ve dikey yapılaşma uyarısı
Dr. Uçan, yüksek katlı yapılaşmanın deprem riski açısından önemli bir sorun olduğunu belirterek, deprem toplanma alanlarının yapılaşmaya açılmasının da ek risk oluşturduğunu ifade etti. 1999 Depreminin üzerinden 27 yıl, 2023 depreminin üzerinden 3 yıl geçmesine rağmen yanlış yapılanmanın sürdüğünü söyleyen Uçan, acilen dikey yapılanmadan vazgeçilmesi gerektiğini dile getirdi.
Uçan, ailelerin deprem sonrasında nerede buluşacağını önceden belirlemesi, şehir dışı için ortak bir iletişim numarası oluşturması ve acil durum planı hazırlaması gerektiğini vurguladı. Ayrıca ilk 72 saat içinde yardım ekiplerinin ulaşamayabileceğini hatırlatarak, afet ve acil durum çantasının hazır tutulmasının önemine dikkat çekti.
Deprem çantasında neler olmalı?
Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, deprem çantasının kişisel ihtiyaçlara göre hazırlanması gerektiğini belirterek el feneri, çok amaçlı katlanır çatal-kaşık seti, radyo, pil, plastik düdük, iş eldiveni, yağmurluk, su, korunma örtüsü, maske, sargı bezi, anında soğuk kompres, ikaz yeleği, polar battaniye, yedek anahtar, termos veya matara, kuru gıda, konserve yiyecek ve bir miktar nakit para bulundurulmasını önerdi.
Çantada kimlik, ehliyet, pasaport, araç ruhsatı, tapu ve sigorta poliçeleri gibi belgelerin fotokopilerinin de yer alabileceğini söyleyen Uçan, bu belgelerin dijital kopyalarının güvenli bir bulut ortamında saklanmasının da yararlı olacağını ifade etti.
Ayrıca aile bireylerinin güncel fotoğrafları, düzenli kullanılan ilaçların listesi, önemli tıbbi bilgiler ve yerel bir harita ile toplanma noktasını gösteren görselin de çantada bulunabileceğini belirtti. Sabun veya dezenfektan, diş fırçası ve macunu, ıslak mendil, tuvalet kâğıdı ve hijyenik ped gibi ürünlerin de ihtiyaçlara göre eklenebileceğini söyledi.
Uçan, afet çantasının hazırlandıktan sonra unutulmaması, malzemelerin son kullanma tarihlerinin düzenli kontrol edilmesi ve evde bebek, çocuk, yaşlı, engelli, hamile, hasta ya da evcil hayvan bulunan ailelerin özel ihtiyaçlarını da planlaması gerektiğini sözlerine ekledi.
