Kolesterol düşürücü atorvastatin ile bempedoik asidin birlikte kullanımının damar hücrelerindeki iltihaplanma ve hasar üzerindeki etkisi, laboratuvar ortamında araştırılacak. TÜBİTAK destekli proje, damar sertliğine karşı iki ilacın birlikte etkisini inceleyecek.
Damar hücrelerinde iltihaplanma nasıl değişiyor?
Projenin yürütücüsü Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekan Yardımcısı ve Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Burak Önal, bunun bir hasta çalışması olmadığını vurguladı. Önal, amaçlarının doğrudan bir tedavi önermek değil, ilaçların damar hücrelerindeki etkisini ortaya koymak olduğunu söyledi.
Doç. Dr. Burak Önal, projede bacakta bulunan ve bypass ameliyatlarında kalbe nakledilen toplardamardan elde edilen, damarın iç yüzeyini kaplayan endotel hücrelerinin kullanılacağını belirtti. Hücrelerde vücudun iltihaplanma sırasında ürettiği TNF-alfa proteiniyle kontrollü bir iltihaplanma modeli oluşturulacak.
Bempedoik asit neden önemli?
Önal, bempedoik asidin kolesterol tedavisinde nispeten yeni bir seçenek olduğunu, ilacın 2020 yılında ABD ve Avrupa'da onay aldığını hatırlattı. Statinlerden farklı bir enzimi hedefleyen bu ilacın, statin kullanamayan veya statin tedavisinin yeterli olmadığı hastalar için alternatif oluşturduğunu ifade etti.
Yaklaşık 20 yıl aradan sonra kolesterol tedavisi alanına giren, ağızdan alınan ilk statin dışı ilaç olmasının da önem taşıdığını belirten Önal, geniş hasta gruplarında yapılan klinik çalışmalarda kalp krizi ve inme riskini azalttığının gösterildiğini aktardı.
Çalışma hangi boşluğu dolduracak?
Doç. Dr. Burak Önal, bempedoik asidin damar düz kas hücreleri ve monositler gibi bağışıklık hücreleri üzerindeki etkilerinin daha önce gösterildiğini, ancak damarın iç yüzeyini kaplayan endotel hücrelerinde doğrudan incelenmediğini söyledi. Klinikte bu ilacın çoğunlukla statinlerle birlikte kullanıldığını, kombinasyonun kandaki iltihap değerlerini düşürdüğünün bilindiğini ancak bunun hücre düzeyinde nasıl gerçekleştiğinin net olmadığını kaydetti.
Önal, "Bu bir hasta çalışması değil. Amacımız doğrudan bir tedavi önermek değil, ilaçların damar hücrelerindeki etkisini ortaya koymak. Elde edilecek bilgiler, ileride hastalarla yapılacak araştırmaların tasarımına yol gösterebilir" dedi.
Projede Biruni Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Gökçe Erdemir Cilasun, Dr. Öğr. Üyesi Fatih Can Türk ve Uzman Moleküler Biyolog Zülal Çelik ile İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa'dan Dr. Öğr. Üyesi Merve Alaylıoğlu görev alıyor.
