Hayat Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Nuran Karimova, okul öncesi dönemde görülen öfke, korku, inatlaşma ve bağımsızlık isteğinin çoğu zaman gelişim sürecinin doğal parçaları olduğunu belirterek ebeveynlere önemli uyarılarda bulundu.
3-6 yaş döneminde davranışlar ne anlama geliyor?
Dr. Nuran Karimova, 3-6 yaş arasındaki okul öncesi dönemin çocukların dünyayı ve çevrelerindeki insanları anlamlandırmayı öğrendikleri önemli bir gelişim süreci olduğunu söyledi. Bu dönemde zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimin hızlı ilerlediğini vurguladı.
Çocukların davranışlarının zaman zaman "inatçılık", "şımarıklık" veya "huysuzluk" olarak değerlendirilebildiğini belirten Karimova, bu davranışların çoğu zaman çocuğun gelişim özellikleri ve ifade etmekte zorlandığı ihtiyaçlarla ilişkili olduğunu ifade etti. "Çocuğun davranışını yalnızca durdurmaya çalışmak yerine, 'Çocuğum bu davranışıyla bana ne anlatmaya çalışıyor?' sorusunu sormak gerekir" dedi.
"Ben istiyorum" ve "Ben yapacağım" dönemi
Okul öncesi çocukların olayları büyük ölçüde kendi bakış açılarıyla değerlendirdiğini aktaran Uzm. Dr. Karimova, çocuğun sürekli kendi istediğinin olmasını istemesinin her zaman benlik anlamına gelmediğini söyledi. "Ben kendim yapacağım" ifadesinin ise bağımsızlık ve özerklik duygusunun geliştiğini gösterdiğini kaydetti.
Ebeveynlerin güvenli sınırlar içerisinde çocuklarına seçim yapma fırsatı vermesinin önemli olduğunu vurgulayan Karimova, çocukların duygularını isimlendirmelerine yardımcı olunmasının da gelişimi desteklediğini belirtti.
Oyun, korku ve duyguları anlamada neden önemli?
Hayal ile gerçek arasındaki sınırların bu yaşlarda yetişkinlerdeki kadar belirgin olmayabileceğini söyleyen Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Karimova, çocukların hayali karakterlerden veya canavarlardan söz etmesinin tek başına endişe nedeni olmadığını ifade etti. Zengin hayal dünyasının hayal gücünü destekleyebileceğini, oyunun da çocukların iç dünyasını anlamada önemli bir araç olduğunu anlattı.
"Çocuklar her zaman yaşadıkları duyguları konuşarak ifade edemez. Oyun, onların duygularını ve yaşantılarını ortaya koydukları önemli bir alandır" diyen Uzm. Dr. Nuran Karimova, ebeveynlerin çocuklarıyla oyun oynarken onların korku, kaygı ve duygularını daha iyi anlayabileceğini kaydetti.
Öfke nöbeti ve ayrılık kaygısında ne yapılmalı?
Çocuğun istediği olmadığında ağlaması, bağırması veya öfkelenmesinin ebeveynler açısından zorlayıcı olabileceğini belirten Dr. Nuran Karimova, okul öncesi dönemde duygu düzenleme becerilerinin henüz gelişmekte olduğunu hatırlattı. "Ağlayacak bir şey yok" demek yerine, "Şu anda çok öfkelendiğini görüyorum" gibi ifadelerin çocuğun duygularını tanımasına katkı sağlayacağını söyledi.
Karanlık, yalnız kalma, yüksek ses veya hayali varlıklara yönelik korkuların da bu yaş döneminde görülebileceğini belirten Karimova, özellikle kreş ve anaokuluna başlama döneminde ayrılık kaygısının artabileceğini ifade etti. Ebeveynlerin çocukların korkularını küçümsememesi ve onlarla alay etmemesi gerektiğini vurguladı.
Her gün 15-20 dakika boyunca telefon ve diğer uyaranlardan uzak şekilde çocuğun yönlendirdiği bir oyuna eşlik edilmesinin duygusal bağı güçlendirebileceğini belirten Dr. Karimova, "Bazen öfkenin altında anlaşılma ihtiyacı, korkunun altında güven arayışı, ısrarın altında ise bağımsızlaşma isteği olabilir" dedi.
Sağlıklı gelişim için çocuğun sevgi dolu, güvenli ve tutarlı bir ortamda büyümesinin önem taşıdığını ifade eden Uzm. Dr. Nuran Karimova, davranışların çocuğun günlük yaşamını, aile ilişkilerini, sosyal uyumunu veya okul sürecini belirgin biçimde etkilemeye başlaması halinde Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanından değerlendirme alınması gerektiğini sözlerine ekledi.
