ÇEVKO Vakfı, tüketim sonrası ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanmasına ilişkin 2025 verilerini paylaştı. Araştırma, Kadıköy, Ataşehir, Pendik ve Muratpaşa belediyelerindeki uygulamaları ve sistemin karşılaştığı sorunları ortaya koydu.
Dört belediyede ambalaj atığı toplama modeli
ÇEVKO Vakfı tarafından yapılan "Belediyelerde Değerlendirilebilir Atıkların Kaynağında Ayrı Toplanması Çalışmaları" araştırmasında İstanbul'dan Kadıköy, Ataşehir ve Pendik ile Antalya'dan Muratpaşa belediyeleri incelendi. Çalışma, belediyelerin uzun yıllara dayanan deneyimlerini, toplama yöntemlerini ve sistemi geliştirmek için duydukları ihtiyaçları değerlendirdi.
ÇEVKO Vakfı Genel Sekreteri Mete İmer, belediyelerin yıllar içinde önemli bir uygulama birikimi oluşturduğunu belirterek, bu yapının korunması ve yaygınlaştırılması için Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu temelli bir sisteme ihtiyaç olduğunu söyledi.
Hangi belediye nasıl topluyor?
Kadıköy'de ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması 2000 yılından bu yana sürüyor. Muratpaşa'da bu çalışma 2007, Ataşehir'de 2009, Pendik'te ise 2010 yılından beri devam ediyor.
Pendik'te ambalaj atıkları belediye tarafından toplanıyor, 2018 yılından beri Pendik Belediyesi Ambalaj Atığı Ayırma Tesisi'nde ayrıştırılıyor ve lisanslı geri dönüşüm tesislerine satılıyor. Kadıköy'de atıklar belediye tarafından toplanıp lisanslı tesise gönderiliyor. Ataşehir ve Muratpaşa'da ise toplama ve ayırma işlemleri sözleşmeli lisanslı tesisler aracılığıyla yürütülüyor.
Pendik Belediyesi verilerine göre ilçede meskenlerin yaklaşık %20'sinde ambalaj atıkları kaynağında ayrı toplanıyor. Kadıköy'de haftalık bazda 5000'e yakın adrese mavi poşet dağıtılıyor. Ataşehir'de 16 adet mobil atık getirme merkezi bulunuyor. Muratpaşa'da ise sistem nüfusun yaklaşık %55'ini kapsıyor.
Sistemin önündeki başlıca sorunlar
Araştırmada, en önemli sorunun yüksek toplama maliyetleri olduğu vurgulandı. Geri kazanım kumbaraları, toplama poşetleri, yakıt, personel ve ekipman giderleri belediyelerin yükünü artırıyor. İlçe belediyelerinin finansal olarak desteklenmemesi de atık yönetimini zorlaştıran unsurlar arasında gösterildi.
Rapor, kayıt dışı toplayıcıların belediye ekipmanlarına zarar vermesinin ve geri dönüşüm kumbaralarına yönelik saldırıların da sistemi aksattığını ortaya koydu. Vatandaşların atıkları doğru ayırmaması, Sıfır Atık belgesi olan bazı kurumların ise ambalaj atıklarını doğrudan lisanslı tesislere satmayı tercih etmesi, belediye koordinasyonunu zayıflatan diğer başlıklar oldu.
ÇEVKO Vakfı, sürdürülebilir finansman, yurttaş katılımı, ekipmanların korunması ve iyi uygulamaların diğer belediyelere yaygınlaştırılmasının ortak ihtiyaçlar olduğunu bildirdi. Vakıf, araştırmanın devam edeceğini ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılacağını açıkladı.
