En Gündem

© 2026 En Gündem

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'ndeki saray şehri, Moğolistan'ın Hotont kasabası yakınında belirlendi. Uydu görüntülerinde yapı izleri görüldü.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi
Fotoğraf: İHA

Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde saray şehri yaptırdığı, araştırmacılar tarafından Moğolistan'ın Hotont kasabası yakınında tespit edildi.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Araştırma, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı ve öğretim üyesi Prof. Dr. Gürhan Kirilen'in okuduğu, Kitan asıllı şair ve devlet adamı Yelü Zhu'nun 13'üncü yüzyılda yazdığı bir şiirdeki açıklama notuyla başladı. Kirilen, bilgiyi ÇOMÜ İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç'la paylaştı. Erkoç, "Yaptığımız çalışmalar sonucunda Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde bir saray şehri yaptırdığını tespit ettik" dedi.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Şiirde Karakurum ve Kül Tigin Yazıtı'na mesafeler veriliyor

Erkoç'a göre Yelü Zhu, gençliğinde bölgeden geçmişti. Şairin babası, Cengiz Han'ın veziri Yelü Chucai'ydi. Şiirde, saray şehrinin Moğol başkenti Karakurum'un kuzeybatısında, Kül Tigin Yazıtı'nın ise güneybatısında bulunduğu bilgisi yer alıyor. Her iki nokta için de 35 kilometre mesafe verildi.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Moğol İmparatorluğu'nun başkenti Karakurum'u Ögeday Kağan 1230'lu yıllarda kurdu. Erkoç, şiirdeki notun bu kuruluşun bölgedeki eski bir geleneğin devamı olduğuna işaret ettiğini düşünüyor. Çince "gong" saray, "cheng" ise şehir anlamına geliyor. Erkoç'a göre ifade, surlarla çevrili bir yerleşimi anlatıyor.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Yapı izlerinin hangi döneme ait olduğu bilinmiyor

Uydu görüntülerinde Hotont çevresinde yapı izleri görüldü ancak bunların Bilge Kağan'ın sarayına ait olup olmadığı henüz bilinmiyor. Erkoç, kesin değerlendirme için bölgede yüzey araştırması yapılması ve gerekirse kazıya başvurulması gerektiğini, bu konuda girişimlerde bulunacaklarını söyledi.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Ordu Balık ya da Karabalgasun adıyla bilinen Uygur başkenti, araştırılan noktaya yaklaşık 15 kilometre uzaklıkta. Erkoç, Göktürklerin ardından Uygurların da bölgede hüküm sürdüğünü ve Orhun Vadisi'nde 50 civarında yerleşim tespit edildiğini aktardı. Hunlardan itibaren Türk ve bozkır devletlerinin idare merkezi olan bölgede, Çin kaynaklarındaki "Göktürkler göçebeydi" şeklindeki genellemelerin durumu tam yansıtmadığını belirtti.

Bilge Kağan'ın Orhun'da saray şehri yaptırdığı tespit edildi

Çin hanedan yıllıklarında Bilge Kağan'ın surlarla çevrili bir başkent ve Budist ile Taoist tapınaklar yaptırmak istediği, danışmanı Tonyukuk'un ise hareketli yaşamın avantajını kaybetme ve şehrin düşman eline geçmesi riskine karşı çıktığı anlatılıyor. Erkoç, bu anlatının Göktürk yazıtlarında yer almadığını ve Çin kaynaklarındaki bilgilere tarihçilerle dilcilerin kuşkuyla yaklaştığını söyledi. Buna rağmen Bilge Kağan'ın daha sonra şehri yaptırmış olabileceğini değerlendiriyor. Erkoç'a göre eski Türk şehircilik tarihine ilişkin bilgiler "belki on yıllar içerisinde" değişebilir.

Editör: · Kaynak: İHA

Haberlerimizi Google'da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin