Beynin biyolojik yaşı, takvim yaşından farklı olabiliyor. Burtom Biyofiz Tıp Merkezi Nöroloji Uzmanı Dr. Şule Karaarslan, hafıza şikayetleri olanların erken tanı için uzman nöroloğa başvurması gerektiğini söyledi.
Beynin biyolojik yaşı neden önemlidir?
Dr. Şule Karaarslan, ileri yaşta olmasına rağmen aktif çalışan, yeni şeyler öğrenen ve sosyal hayatı güçlü olan kişilerle; evinden çıkmayan, sosyal iletişimi azalan ve günlük ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan kişilerin biyolojik yaşlarının aynı olmadığını belirtti. Karaarslan'a göre biyolojik yaş, beynin ve vücudun ne kadar sağlıklı yaş aldığının önemli bir göstergesi.
Bilişsel değerlendirmede aile öyküsü, sağlık geçmişi ve yaşam alışkanlıklarının sorgulandığını aktaran Karaarslan, nörolojik muayene ve hafıza testlerinin de yapıldığını anlattı. Bu testlerin dikkat, planlama, hafıza, görsel yapılandırma, hesaplama, soyut düşünce, karar verme ve dil becerilerini ölçtüğünü söyledi.
Erken tanıda hangi testler kullanılıyor?
Uzm. Dr. Şule Karaarslan, beyin MR görüntüleme ile yapısal değişikliklerin, inme gibi hastalıklara bağlı damarsal yüklerin, hafıza merkezinin durumu ve beyin volümünün değerlendirildiğini kaydetti. Kan tahlillerinde ise Tam kan sayımı, kan şekeri, B grubu vitaminler (B12-folat vd), homosistein, vitamin D, tiroit fonksiyon testleri, demir ve ferritin düzeylerine bakıldığını belirtti.
Karaarslan, düşük tiroit hormon seviyeleri ya da vitamin eksikliklerine bağlı bazı hafıza problemlerinin düzeltilebildiğini ifade etti. Ayrıca alzaymır ile ilgili bazı biyolojik belirteçlerin artık kan tahliliyle de takip edilmeye başlandığını, A42/40 oranı ve pTau217'nin öne çıkan kan biyobelirteçleri olduğunu söyledi.
İleri görüntüleme yöntemleri ve genetik analizlerin de tanı algoritmalarında yer aldığını vurgulayan Karaarslan, biyolojik yaşlanmanın yaşam tarzı düzenlemeleriyle yavaşlatılabileceğini dile getirdi.
Sağlıklı yaş almak için öneriler
Dr. Şule Karaarslan, kaliteli uyku, düzenli egzersiz, sosyal bağların korunması, sürekli öğrenme ve Akdeniz diyeti gibi beslenme alışkanlıklarının beyin sağlığı için önemli olduğunu anlattı. Özellikle 23.00 -03.00 saatleri arasında uykuda olunması gerektiğini, yatmadan 1-2 saat önce cep telefonu, bilgisayar ve televizyondan yayılan mavi ışıktan kaçınılmasının faydalı olacağını söyledi.
Uzun yaşayan toplumlarda sosyal, yardımlaşmayı seven, üretken, hareketli ve beslenmesine dikkat eden insanların öne çıktığını belirten Karaarslan, vitamin ve hormon eksikliklerinin giderilmesi, görme ve işitme kontrolleri, bağırsak sağlığının korunması, sigaradan uzak durulması ve depresyon gibi durumlarda profesyonel destek alınmasının da önemli olduğunu kaydetti.
Hafıza şikayetleri olan bireylerin belirtileri geçiştirmemesi gerektiğini söyleyen Karaarslan, erken tanı ve tedavi için uzman bir nöroloğa başvurulması çağrısında bulundu.
