Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda Bakanlığın 2027 bütçesini sunarken Togg üretimine ilişkin verileri paylaştı. Kacır, "Son bir yılda 55 bin, bugüne kadar 130 binden fazla Togg yollara çıktı" dedi.
Komisyon, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı ve Kacır, Türkiye'nin Ar-Ge harcamalarının 2002'den bu yana yıllık 1,2 milyar dolardan 24,8 milyar dolara yükseldiğini söyledi: "Ar-Ge harcamalarımızın millî gelirimiz içindeki payını binde beş seviyesinden yüzde 1,55'e çıkardık."
Ar-Ge'de 318 bin tam zaman eşdeğer personel
Özel sektör Ar-Ge harcamaları 45 misli artışla 16,1 milyar dolara ulaşırken tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısı 2002'deki 29 binden 318 bine çıktı. Kacır, OECD ülkeleri arasında Ar-Ge personelini en fazla artıran ülkenin Türkiye olduğunu kaydetti. Teknopark sayısı 115'e ulaştı ve girişim sayısı son bir yılda 2 bine yakın artarak 13 bin 837'ye, istihdam ise 12 bin artışla 136 bine çıktı. Bin 362 Ar-Ge ve 348 Tasarım Merkezi'nde 56 bin 947 fikri mülkiyet tescillendi, teşviklerden yararlanan proje sayısı 247 bine erişti ve Ar-Ge faaliyetlerine yönelik vergi teşviki 2025'te yüzde 59,5 artarak 169 milyar lirayı aştı.
Elektrikli araç şarj bağlantısı sayısının 48 bin 900'e ulaştığını belirten Kacır, Türkiye'nin farklı alanlarda teknoloji ürettiğini söyledi. Bu ürünler arasında kalp-akciğer makinesi, yapay zekâ destekli yoğun bakım monitörü, saatte 250 kilometre hıza sahip elektrikli tren, Seviye 4 otonom otobüs, endüstriyel robot ve sivil helikopteri saydı. Togg'un kullanıcı kitlesini 2027'de genişletmeyi hedeflediklerini de aktardı.
11 bin 825 projeye 15,4 milyar lira destek
Kacır'ın verdiği bilgiye göre TÜBİTAK programları bu yıl 190 üniversite ile 3 bin 400 firmanın 11 bin 825 projesine 15,4 milyar lira katkı sağlıyor. Üniversitelerin araştırma projelerinde 22 bin 300 bursiyer destekleniyor. 6550 sayılı Kanun kapsamında bugüne kadar 10,8 milyar lira kaynak aktarılan 12 ulusal araştırma altyapısında 826 kişi çalışıyor. Bu altyapılarda biyotıp ve genom, ileri malzemeler, MEMS, astrofizik, güneş enerjisi, raylı sistemler, deniz hukuku ve finans teknolojileri alanlarında araştırma yapılıyor. Ar-Ge projeleriyle geliştirilen ürünler için yaklaşık 500 Teknolojik Ürün Belgesi düzenlendi. Kümelenme Destek Programı ise stratejik alanlarda faaliyet gösteren, toplam bin 54 üyeli 19 kümeyi destekliyor.
Sanayi ve teknoloji yatırımlarına ilişkin sunumunda savunma sanayisine de değinen Kacır, 4 binden fazla şirket ve araştırma kurumunda 100 binden fazla kişinin çalıştığını söyledi. Savunma ve havacılık ihracatı 2002'deki 248 milyon dolardan geçen yıl 10 milyar doların üzerine çıktı ve 2002'den bu yana bin 203 yatırım için teşvik belgesi düzenlenerek 668 milyar liralık sabit yatırımın önü açıldı. 28 bin kişinin çalıştığı 80 Ar-Ge ve Tasarım Merkezi'ne 2025'te 71 milyar lira destek verildi. Teknoparklarda savunma sanayisindeki 352 firma, 7 bin 350 araştırmacıyla teknoloji geliştiriyor. TÜBİTAK burs ve destek programlarıyla 2 bin 283 savunma sanayi projesine ve 4 bin 449 bilim insanı ile gence 65 milyar lira katkı sunuldu. Kacır, GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN füzeleriyle SİHA'lara hava-hava angajman kabiliyeti kazandıran ilk ülkenin Türkiye olduğunu söyledi.
Millî füze ve mühimmatların ısıl pil, piroteknik bileşen, güdüm, konumlama ve hedef algılama sistemlerinin TÜBİTAK enstitülerinde geliştirildiğini ve üretildiğini vurgulayan Kacır, Çelik Kubbe'deki Uzun Menzilli Hava Savunma Sistemi SİPER-2'nin seri üretimine önümüzdeki yıl başlanacağını, ısıl pil üretim kapasitesinin geçen yıl iki katına çıkarıldığını ve AKYA torpidosunun Ay ve Preveze sınıfı denizaltılara entegrasyonunun tamamlandığını açıkladı. YELKOVAN Elektronik Destek Sistemi açık deniz karakol gemilerine entegre edilerek Türk Deniz Kuvvetleri envanterine alındı ve Kacır, İHA ve savaş uçaklarına yönelik elektronik harp ve destek sistemleriyle KAAN'ın uçuş ve görev yönetim platformu, Yaşam Destek Sistemi, Yakıt Güvenlik Sistemi, uçak motoru süperalaşım teknolojileri, seyir füzeleri, güdüm kitleri ve uzun menzilli hava savunma radarlarının görüş mesafesini artıran vakum tüplerinin üretildiğini de anlattı.
Planlı sanayileşme çalışmaları kapsamında son bir yılda 6 Organize Sanayi Bölgesi, 7 Endüstri Bölgesi ve 19 yatırım alanı ilan edildi. Müteşebbislere 70 bin hektar ilave yatırım alanı sağlandı. Bu yıl tamamlanacak 13 OSB ve 4 sanayi sitesi projesinin 30 bin kişilik istihdamın önünü açacağını söyleyen Kacır, 2027 bütçesinde OSB, Endüstri Bölgesi ve Sanayi Sitesi projelerine 53 milyar lira ayrılacağını belirtti. Ekim 2024'ten bu yana 252 OSB'de 9 bin 507 yatırımcı başvurusu alındı ve 23 milyon metrekare yatırım alanı bin 472 sanayiciye tahsis edildi.
Kacır, 2025 Bütçe Kanunu'yla Bakanlık ve bağlı kuruluşlarına 194 milyar 531 milyon 626 bin lira ödenek verildiğini, yıl içindeki eklemelerle tutarın 260 milyar 30 milyon 539 bin 573 liraya çıktığını bildirdi. Bütçe gideri 243 milyar 458 milyon 124 bin 835 liraya ulaşırken kalan ödenekten 1 milyar 506 milyon 687 bin 64 lira 2026 yılı bütçelerine devredildi.
