Maltepe Ersoy Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Uz. Dr. Levent Turhan, modern yaşamın hızlanan temposu ve iş stresinin tetiklediği tükenmişlik sendromu konusunda uyarılarda bulundu. Turhan, dinlenmeye rağmen geçmeyen yorgunluk ve motivasyon kaybının ruhsal sağlığı tehdit eden ciddi bir tabloya işaret edebileceğini söyledi.
İş stresi ile tükenmişlik sendromu arasındaki fark
Uz. Dr. Levent Turhan'a göre her iş stresi tükenmişlik anlamına gelmiyor. İş stresi yaşayan kişi baskı altında olsa da enerjisini koruyabiliyor ve iyi bir tatil ya da dinlenmeyle toparlanabiliyor.
Ancak tükenmişlik sendromunda durum farklı ilerliyor. Enerji kaynaklarının tamamen tükendiğini belirten Turhan, kişinin dinlense bile toparlanamadığını, işine karşı motivasyon ve ilgisini kaybettiğini ifade etti. Bu durumun zamanla aile ve sosyal yaşamı da olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
Tükenmişlik belirtileri nasıl ortaya çıkıyor?
Turhan, tükenmişliğin bir anda gelişmediğini, belirtilerin zamanla ve sinsi şekilde ilerlediğini aktardı. Sürekli yorgunluk, sabahları dinlenmemiş uyanma, baş ve kas ağrıları, sık hastalanma en belirgin fiziksel işaretler arasında yer alıyor.
Duygusal boyutta umutsuzluk, öfke, tahammülsüzlük ve boşluk hissi öne çıkarken; zihinsel olarak dikkat dağınıklığı, unutkanlık ve karar vermede güçlük görülebiliyor. Davranışsal olarak ise işe gitmek istememe, sosyal çevreden kaçma, işleri erteleme ve alkol-sigara kullanımında artış yaşanabiliyor.
Kimler daha fazla risk altında?
Uz. Dr. Levent Turhan, tükenmişlik sendromunun herkesi etkileyebileceğini ancak bazı meslek gruplarında riskin daha yüksek olduğunu söyledi. Hekimler, hemşireler, öğretmenler, yöneticiler, avukatlar, bankacılar ve çağrı merkezi çalışanları risk grubunda yer alıyor.
Evde bakım veren aile bireyleri ile yapısal olarak mükemmeliyetçi kişilik özelliğine sahip bireylerin de bu sendroma daha yatkın olduğu belirtildi. İş süreçlerinde kontrol eksikliği, takdir edilmeme ve iş-özel hayat dengesinin bozulması da süreci hızlandıran nedenler arasında gösterildi.
Tedavide ilk adım ne olmalı?
Turhan, tükenmişlik sendromunun depresyonla karıştırılmaması gerektiğini vurguladı. Tükenmişliğin doğrudan depresyon olmadığını, ancak uzun süre müdahale edilmezse klinik depresyon ve anksiyete bozukluğu gelişimine zemin hazırlayabileceğini söyledi.
Tedavide ilk adımın stres kaynaklarını belirlemek olduğunu belirten Turhan, psikoterapinin bu süreçte önemli olduğunu ifade etti. Düzenli uyku, egzersiz, sosyal destek ve hobilere zaman ayırmanın toparlanmayı hızlandıracağını söyleyen Turhan, depresyon veya yoğun kaygı eşlik ediyorsa psikiyatri uzmanı kontrolünde ilaç tedavisi planlanması gerektiğini aktardı.
Haftalarca süren yorgunluk, iş performansında belirgin düşüş ve sürekli mutsuzluk yaşayanların vakit kaybetmeden bir uzmana başvurması gerektiği de hatırlatıldı.